Amir

سلام عرض شد!

در این تاپیک به معرفی رشته های دانشگاهی گروه ریاضی فیزیک می پردازیم.

منبع:سایت گزینه دو

__________________

Amir

ناوبری‌ و فرماندهی‌ كشتی

دریا سالار "الفرد تیرهامان" ابداع كننده استراتژی دریایی در اوایل قرن بیستم می‌گوید:

"اقیانوس‌های كره زمین، حبابی پر آب هستند كه جدار زمین را پوشانده‌اند. هر كشور و یا ائتلافی از كشورها كه قدرت فرماندهی بر این دریاهای بزرگ را داشته باشد،‌ می‌تواند ثروت دنیا را كنترل كند و از این طریق بر كره زمین مسلط شود. البته شرط اساسی و لازم برای این كار، وجود یك نیروی دریایی قدرتمند است كه دارای پایگاه‌های عملیاتی در داخل كشور و ماوراء دریاها باشد و با انبوهی از كشتیرانی تجارتی، تكمیل و پشتیبانی شود."

این استراتژی دریایی توسط قدرت‌های بزرگ جهانی در جنگ جهانی اول و بعدها در جنگ جهانی دوم و سالهای جنگ سرد دنبال شد و با پیشرفت پر شتاب فناوری ناشی از جنگ جهانی دوم، آمریكا و شوروی سابق از استراتژی دریایی برای دست‌یابی به منافع ملی و اهداف استراتژیكی خود نهایت بهره را بردند.

كشور آمریكا هم اكنون نیز از پیروان ثابت قدم استراتژی دریایی است و ناوگان رزمی و بازرگانی وابسته به آن در تمام آبهای حساس جهان حضور داشته و قدرت خود را به منظور اعمال سیاست‌های خارجی این كشور مورد بهره‌برداری قرار می‌دهد و این قدرت را از محل‌های حضورشان به سرزمین‌های مورد نظر نفوذ داده و منتقل می‌سازد.

كشور ایران‌ به‌ دلیل‌ موقعیت‌ جغرافیایی‌ خاص‌ (دسترسی‌ به‌ خلیج‌ فارس‌ و دریای‌ مازندران‌)، وسعت‌ مناطق‌ دریایی‌ و شرایط‌ آب‌ و هوایی‌ مناسب‌ برای‌ دریانوردی‌ در این‌ مناطق،‌ از موقعیت‌ خوبی‌ برای‌ دریانوردی‌ برخوردار است‌ و برای‌ حفظ‌ منافع‌ ملی‌ حیاتی‌ در خلیج‌ فارس‌، دریای‌ عمان‌، اقیانوس‌ هند و دریای‌ مازندران‌ و شركت‌ در فعالیت‌های‌ دریایی‌ و دریانوردی‌ اعم‌ از اقتصادی‌، اجتماعی‌ و فرهنگی‌ ؛ باید یك‌ نیروی‌ دریایی‌ مقتدر، متفكر، متعهد، طراح‌ و مطابق‌ با معیارهای‌ مطرح‌ در قرن‌ بیست‌ و یكم‌ داشته‌ باشد. دانشگاه‌ علوم‌دریایی‌ امام‌خمینی(ره) واقع‌ در نوشهر، مهرماه‌ 1360 در همین‌ راستا فعالیت‌ خود را آغاز كرد.

این‌ دانشگاه‌ در حال‌ حاضر در 5 رشته‌ عرشه ، تفنگدار دریایی‌، مهندسی‌ الكترونیك‌ و مخابرات‌ دریایی‌، مهندسی‌ دریایی‌ و مدیریت‌ و كمیسر دریایی‌ دانشجو می‌پذیرد. كه‌ در این‌ میان‌ رشته‌ مدیریت‌ و كمیسر دریایی‌ دانشجویان‌ خود را از هر سه‌ گروه‌ آزمایشی‌ ریاضی‌ و فنی‌، علوم‌تجربی‌ و علوم‌انسانی‌ انتخاب‌ می‌كند كه ما آن را در بخش رشته‌های شناور معرفی كردیم.
عرشه (ناوبری‌ و فرماندهی‌ كشتی ):
هدف‌ این‌ رشته‌ تربیت‌ جوانانی‌ است‌ كه‌ پس‌ از فارغ‌التحصیلی‌ بتوانند هدایت‌ یگان‌های‌ شناور نظامی‌ یا بازرگانی‌ را برعهده‌ بگیرند. در این‌ راستا دانش‌ و تخصص‌ لازم‌ را در زمینه‌ ناوبری‌، عملیات‌ دریایی‌، توپخانه‌ و موشك‌، ملوانی‌، ضد زیردریایی‌، هواشناسی‌، آب‌نگاری‌ (شناخت‌ لایه‌های‌ مختلف‌ آب‌)، غواصی‌، یگان‌های‌ شناور سطحی‌ و زیر سطحی‌، مبانی‌ علوم‌ پروازی‌ و تخلیه‌ و بارگیری‌ به دست‌ می‌آورند. البته‌ دانشجویان‌ شاخه‌ نظامی‌ به‌ صورت‌ تخصصی‌تر توپخانه‌، موشك‌ و سلاح‌ها و تجهیزات‌ زیرسطحی‌ را مطالعه‌ می‌كنند و شاخه‌ بازرگانی‌ تخلیه‌ و بارگیری‌ را به‌ صورت‌ گسترده‌تر و تخصصی‌تر می‌خوانند.

اما آنچه‌ مهم‌ است‌ این‌ است‌ كه‌ هدف‌ اصلی‌ دانشگاه علوم‌دریایی امام‌خمینی تربیت‌ ناوبر نظامی‌ است‌ و برای‌ ناوبر تجاری‌ در صورتی‌ دانشجو پذیرفته‌ می‌شود كه‌ ارگان‌های‌ دیگر اعم‌ از شركت‌ ملی‌ نفت‌كش‌، كشتیرانی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ و سازمان‌ بنادر و شیلات‌ اعلام‌ نیاز كنند. یعنی؛‌ این‌ دسته‌ از دانشجویان‌ بورسیه‌ ارگان‌ها و سازمان‌های‌ دیگر هستند.

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل‌:
دروس‌ پایه‌ مشترك‌ در دو شاخه‌ نظامی‌ و تجاری‌:
ریاضی‌، برنامه‌نویسی‌ كامپیوتر، فیزیك‌، شیمی‌ عمومی‌.
دروس‌ اصلی‌ و تخصصی‌ شاخه‌ ناوبری‌ تجاری‌ :
اصول‌ مهندسی‌ دریایی‌، معماری‌ كشتی‌، مبانی‌ مهندسی‌ برق‌، مبانی‌ و تئوریهای‌ مدیریت‌، حقوق‌ دریایی‌، اصول‌ حسابداری‌، زبان‌ خارجه‌ تخصصی‌، ناوبری‌ ساحلی‌، ناوبری‌ نجومی‌، قوانین‌ راه‌، ناوبری‌ الكترونیكی‌، قطب‌نمای‌ مغناطیسی‌ و الكتریكی‌، ملوانی‌، هواشناسی‌، مخابرات‌ بصری‌، تخلیه‌ و بارگیری‌، تاریخ‌ جنگهای‌ دریایی‌، اقیانوس‌شناسی‌، مانور با شناور، تخلیه‌ و بارگیری‌ كالاهای‌ خطرناك‌ در روی‌ كشتی‌های‌ بالاتر از 500 تن‌، ناوبری‌ رادار و سیستم‌ arpa ، اصول‌ مخابرات‌ رادیویی‌، بقا در دریا، مبارزه‌ با آتش‌، ملوانی‌، دریانوردی‌ نجومی‌ و ساحلی‌، عملیات‌ نجات‌ جان‌ افراد، نگهبانی‌ در پل‌ فرماندهی‌، راهبری‌ موتورهای‌ رانش‌، دریانوردی‌ ساحلی‌ و تخمینی‌، سیستم‌های‌ كنترل‌ سكان‌ و هدایت‌، مخابرات‌ و كاربرد زبان‌ تخصصی‌ رادیویی‌، محاسبات‌ مربوط‌ به‌ تعادل‌ كشتی‌، كاربری‌ سیستم‌های‌ ناوبری‌ الكترونیكی‌، كاربری‌ دستگاههای‌ رادیویی‌، آموزش‌ استانداردهای‌ ویژه‌ كشتی‌های‌ خاص‌.
دروس‌ اصلی‌ و تخصصی‌ شاخه‌ ناوبری‌ نظامی‌:
اصول‌ مهندسی‌ دریایی‌، معماری‌ كشتی‌، مبانی‌ مهندسی‌ برق‌، مبانی‌ و تئوری‌های‌ مدیریت‌، حقوق‌ دریایی‌، مبانی‌ مهندسی‌ الكترونیك‌، سیستم‌های‌ مخابراتی‌ و رادار دریایی‌، زبان‌ خارجه‌ تخصصی‌، ناوبری‌ ساحلی‌، ناوبری‌ نجومی‌، قوانین‌ راه‌، قطب‌نمای‌ مغناطیسی‌ و الكتریكی‌، ملوانی‌، توپخانه‌ و مهمات‌، توپخانه‌ و موشك‌، سلاح‌ و تجهیزات‌ زیرسطحی‌، سینماتیك‌ و مانور، عملیات‌ دریایی‌، مبانی‌ علوم‌ پروازی‌، مخابرات‌ رادیویی‌ و تاكتیكی‌، جنگ‌های‌ الكترونیكی‌، هواشناسی‌، مخابرات‌ بصری‌، تخلیه‌ و بارگیری‌، پروژه‌، تاریخ‌ جنگ‌های‌ دریایی‌، هنر جنگ‌ دریایی‌، اقیانوس‌شناسی‌، مانور با شناور، دریانوردی‌، افسر نگهبان‌ پل‌ فرمانده‌.
تفنگدار دریایی‌ :
دانشجویان‌ رشته‌ تفنگدار دریایی‌ برای خدمت‌ در تیپ‌های‌ تفنگداری‌ آموزش‌ می‌بینند و دروس‌ تخصصی‌ آنها شامل‌ عملیات‌ آبخاكی‌ می‌شود (هجوم‌ از دریا به‌ ساحل‌ دشمن‌ و تسخیر خطوط‌ ساحلی‌ و سرپل‌ها) در واقع‌ هنگام‌ عملیات‌ آبخاكی‌ در مرحله‌ اول‌ تفنگداران‌ دریایی‌ عملیات‌ خود را آغاز می‌كنند و سپس‌ نوبت‌ به‌ سایر نیروهای‌ نظامی‌ می‌شود. بنابراین‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ باید توانایی‌ غواصی‌ در عمق‌ كم‌ و هدایت‌ یگان‌های‌ شناور كوچك‌ و توپخانه‌ را داشته‌ باشند.
دروس‌ پایه‌ :
ریاضی‌، فیزیك‌ مكانیك‌، فیزیك‌ حرارت‌، فیزیك‌ موج‌ و ارتعاش‌، شیمی‌ عمومی‌، آشنایی‌ با كامپیوتر و برنامه‌نویسی‌ كامپیوتر، فیزیك‌ الكتریسیته‌ و مغناطیس‌.
دروس‌ اصلی‌ و تخصصی‌:
اصول‌ مهندسی‌ دریایی‌، مبانی‌ مهندسی‌ برق‌، مبانی‌ سیستم‌های‌ مخابراتی‌ و رادار، جغرافیای‌ نظامی‌، اصول‌ مدیریت‌، حقوق‌ دریایی‌، قوانین‌ راه‌، اصول‌ و قواعد اساسی‌ رزم‌، تاكتیك‌ آفندی‌ (پدافندی‌)، سیستم‌های‌ الكتریكی‌ و الكترونیكی‌ كشتی‌، پژوهش‌ عملیاتی‌، مدیریت‌ تداركات‌، تحلیل‌ رفتاری‌، مدیریت‌ منابع‌ انسانی‌، مدیریت‌ پرسنلی‌ در ارتش‌، تاریخ‌ سیاسی‌ معاصر ایران‌، فنون‌ و تجزیه‌ و تحلیل‌ سیستم‌ها و روش‌ها، زبان‌ خارجه‌ تخصصی‌، جنگ‌های‌ آبخاكی‌، ناوبری‌، نقشه‌خوانی‌، نقشه‌بردرای‌، غواصی‌، جنگ‌ الكترونیكی‌، مخابرات‌ رادیویی‌ و تاكتیكی‌، عملیات‌ دریایی‌، جنگ‌افزارهای‌ تفنگداری‌ دریایی‌، توپخانه‌ و موشك‌، توپخانه‌ و مهمات‌ دریایی‌، هواشناسی‌، تخلیه‌ و بارگیری‌ رزمی‌، تخریب‌ و مواد منفجره‌، جنگ‌های‌ نوین‌، شناورها و خودروهای‌ آبخاكی‌، آبنگاری‌، پدافند هوایی‌، تاریخ‌ و قدرت‌ دریایی‌، مبانی‌ اطلاعات‌، ملوانی‌، مین‌های‌ دریایی‌ و نحوه‌ جمع‌آوری‌ آنها.
مهندسی‌ الكترونیك‌ و مخابرات‌ دریایی‌ :
فارغ‌التحصیل‌ مهندسی‌ الكترونیك‌ و مخابرات‌ دریایی‌ رهبری‌ و هدایت‌ صحیح‌، تعمیرات‌ و نگهداری‌ تمامی‌ دستگاه‌های‌ الكترونیكی‌ موجود در ناو را برعهده‌ می‌گیرد. اهمیت‌ این‌ مسأله‌ زمانی‌ آشكار می‌شود كه‌ بدانیم‌ دستگاه‌های‌ توپخانه‌ و موشكی‌ (هدایت‌ آتش‌ در یك‌ ناو) كاملاً الكترونیكی‌ است‌. گفتنی‌ است‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ باید با مهندسی برق‌ گرایش‌ قدرت‌ و مخابرات‌ آشنا باشند.
دروس‌ پایه‌:
ریاضی‌، معادلات‌ دیفرانسیل‌، آمار و احتمالات‌ مهندسی‌، برنامه‌نویسی‌ كامپیوتر، محاسبات‌ عددی‌ فیزیك‌.
دروس‌ اصلی‌ و تخصصی‌:
الكترومغناطیس‌، مدارهای‌ الكتریكی‌، الكترونیك‌، اندازه‌گیری‌ الكتریكی‌، ماشین‌های‌ الكتریكی‌، مدارهای‌ منطقی‌، ریاضیات‌ مهندسی‌، زبان‌ خارجه‌ تخصصی‌، مخابرات‌، اصول‌ مهندسی‌ دریایی‌، سیستم‌های‌ كنترل‌ خطی‌، اصول‌ جنگ‌ الكترونیك‌، مبانی‌ كنترل‌ جنگ‌افزار، كارگاه‌ عمومی‌ برق‌، میدان‌ها و امواج‌، مدارهای‌ مخابراتی‌، ماكروویو، اجزاء كامپیوتر، آنتن‌، اصول‌ سیستم‌های‌ رادار، تكنیك‌ پالس‌، سیستم‌های‌ مخابرات‌ و الكترونیك‌ دریایی‌، میكروپروسسور، كارورزی‌ (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ رشته‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌) .
مهندسی‌ دریایی‌ :
دو ركن‌ مهم‌ و اساسی‌ برای‌ هر ناو، شناور بودن‌ و تحرك‌ داشتن‌ است‌. زیرا هر ناو قبل‌ از آن‌ كه‌ مأموریتی‌ را انجام‌ دهد، باید در آب‌ شناور باشد و سپس‌ بتواند از اسكله‌ فاصله‌ گرفته‌ و از نقطه‌ای‌ به‌ نقطه‌ دیگر حركت‌ كند. مسؤولیت‌ این‌ دو ركن‌ مهم‌ بر عهده‌ فارغ‌التحصیلان‌ مهندسی‌ دریایی‌ است‌. چون‌ یك‌ مهندس‌ دریایی‌ از عواملی‌ كه‌ شناوری‌ یك‌ ناو را تهدید می‌كند، جلوگیری‌ كرده‌ و در صورتی‌ كه‌ كوچكترین‌ سوراخی‌ ایجاد گردد، به‌ سرعت‌ وارد عمل‌ شده‌ و از نفوذ آب‌ به‌ داخل‌ ناو جلوگیری‌ می‌كند همچنین‌ مسؤولیت‌ نیروهای‌ محركه‌ یك‌ ناو كه‌ می‌تواند بخاری‌، دیزلی‌، توربین‌ گاز یا تركیبی‌ باشد، بر عهده‌ مهندس‌ دریایی‌ است‌ تا تحرك‌ ناو تضمین‌ شود.
دروس‌ پایه‌:
ریاضی‌ عمومی‌ ، معادلات‌ دیفرانسیل‌ ، برنامه‌نویسی‌ كامپیوتر، محاسبات‌ عددی‌ ، فیزیك‌.
دروس‌ اصلی‌ و تخصصی‌:
شیمی‌ و خواص‌ مواد، مبانی‌ مهندسی‌ برق، رسم‌ فنی‌ و طراحی‌ مهندسی‌ ، استاتیك‌، ترمودینامیك‌ ، انتقال‌ حرارت‌ ، دینامیك‌، مقاومت‌ مصالح‌ ، مكانیك‌ سیالات‌، اصول‌ مهندسی‌ دریایی‌، اجزای ماشین‌ ، كنترل‌ اتوماتیك‌ و اندازه‌گیری‌، موتورهای‌ دیزل‌ دریایی‌ ، توربین‌های‌ بخار دریایی‌ ، توربین‌ گاز دریایی‌ ، ماشین‌آلات‌ فرعی‌ ، تأسیسات‌ عمومی‌ ، معماری‌ كشتی‌ (هیدرواستاتیك‌)، معماری‌ كشتی‌ (هیدرودینامیك‌)، سیستم‌های‌ الكتریكی‌ در كشتی‌ ، دیگ‌های‌ بخار دریایی‌ ، زبان‌ تخصصی‌ ، خوردگی‌ در تجهیزات‌ دریایی‌ ، كارگاه‌ تأسیسات‌ ، كارگاه‌ تجهیزات‌ دریایی‌ ، كارگاه‌ توربین‌ و دیگ‌ بخار، كارگاه‌ موتورهای‌ دیزل‌ ، تكنولوژی‌ كارگاهی‌ ، دریانوردی‌.
توانایی‌های‌ لازم :
كلیه‌ رشته‌های‌ دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ امام‌ خمینی‌ در دفترچه‌ آزمون‌ سراسری‌ با یك‌ كد معرفی‌ می‌شود و هر سال‌ اوایل‌ مرداد، سازمان‌ سنجش‌ آموزش‌ كشور از بین‌ داوطلبان‌ علاقه‌مند به‌ دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ حدود 20 برابر ظرفیت‌ را به‌ این‌ دانشگاه‌ معرفی‌ می‌كند كه‌ از میان‌ این‌ تعداد، داوطلبان‌ پس‌ از معاینات‌ پزشكی‌، مصاحبه‌ و تست‌ ورزش‌، 2 برابر ظرفیت‌ به‌ سازمان‌ سنجش‌ معرفی‌ می‌شوند و در نهایت‌ سازمان‌ سنجش‌ با توجه‌ به‌ فرم‌ انتخاب‌ رشته‌ این‌ دسته‌ از داوطلبان‌، تعداد دانشجوی‌ مورد نظر دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ امام‌ خمینی‌ را معرفی‌ می‌كند.

این‌ دانشجویان‌ در یك‌ روز مشخص‌ به‌ دفتر گزینش‌ و استخدام‌ نیروی‌ دریایی‌ مراجعه‌ كرده‌ و در حضور نماینده‌ سازمان‌ سنجش‌ آموزش‌ كشور از بین‌ 5 رشته‌ تخصصی‌ دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ انتخاب‌ رشته‌ می‌كنند، به‌ این‌ صورت‌ كه‌ بهترین‌ رتبه‌ گزینش‌ شده‌ در این‌ دانشگاه‌، در آغاز حق‌ انتخاب‌ رشته‌ را دارد و سپس‌ رتبه‌های‌ بعدی‌ به‌ ترتیب‌ می‌توانند رشته‌ مورد علاقه‌ خود را انتخاب‌ كنند البته‌ اگر ظرفیت‌ یكی‌ از رشته‌ها تكمیل‌ شود، دانشجویان‌ بعدی‌ حق‌ انتخاب‌ آن‌ رشته‌ را ندارند.

گفتنی‌ است‌ كه‌ دانشجویان دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ باید در دروس‌ ریاضی‌ و فیزیك‌ قوی‌ بوده‌ و به‌ زبان‌ انگلیسی‌ مسلط‌ باشند چون‌ از یك‌ سو اكثر كتاب‌های‌ تخصصی‌ این‌ دانشگاه‌ به‌ زبان‌ انگلیسی‌ است‌ و از سوی‌ دیگر وقتی‌ یك‌ ناو از ساحل‌ دور شد و 12 مایل‌ به‌ طرف‌ دریا رفت‌، در آب‌های‌ بین‌المللی‌ قرار می‌گیرد و در این‌ هنگام‌ كاركنان‌ ناو برای‌ ارتباط‌ با شناورهای‌ دیگر باید به‌ زبان‌ انگلیسی‌ مسلط‌ باشند البته‌ در این‌ دانشگاه‌ به‌ كمك‌ كلاس‌های‌ فوق‌ برنامه‌ تلاش‌ می‌شود كه‌ زبان‌ انگلیسی‌ دانشجویان‌ تقویت‌ گردد، اما بهتر است‌ كه‌ دانشجویان‌ از ابتدا به‌ زبان‌ انگلیسی‌ مسلط‌ باشند و معدل‌ دیپلم‌شان‌ نیز از 15 پایین‌تر نباشد تا دروس‌ دانشگاه‌ را به‌ خوبی‌ و با موفقیت‌ پشت‌سر بگذارند.

در نهایت‌ دانشجوی‌ علوم‌ دریایی‌ نباید به‌ خانواده‌ خود خیلی‌ وابستگی‌ داشته‌ باشد چون‌ بعضی‌ از اوقات‌ یك‌ افسر نیروی‌ دریایی‌ به‌ مدت‌ چند ماه‌ روی‌ آب‌ است‌ و نمی‌تواند در كنار خانواده‌ خود باشد. همچنین‌ دانشجویان‌ باید از سلامت‌ جسمانی‌ كامل‌، دید برای‌ ناوبری‌ و فرماندهی‌ كشتی‌ و تفنگدار دریایی‌ و حداقل‌ دید برای‌ بقیه‌ رشته‌های‌ دانشگاه‌ برخوردار باشند تا بتوانند با مشكلات‌ و سختی‌های‌ زندگی‌ در دریا كنار بیایند. در ضمن‌ دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ باید یكی‌ از 9 اولویت‌ اول‌ انتخاب‌ رشته‌ داوطلبان‌ باشد در غیر این‌ صورت‌ كد رشته‌ دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ كه‌ پس‌ از انتخاب‌ رشته‌ نهم‌ باشد، حذف‌ خواهد شد. گفتنی است كه این دانشگاه تنها از بین داوطلبان مرد، دانشجو می‌پذیرد.
موقعیت‌ شغلی‌ در ایران‌ :
دانشجویان‌ دانشگاه‌ علوم‌ دریایی‌ امام‌ خمینی‌ در طی‌ تحصیل‌، شبانه‌روزی‌ بوده‌ و كلیه‌ هزینه‌های‌ خوراك‌، پوشاك‌، كمك‌ آموزشی‌ و زیست‌ آنان‌ بر عهده‌ نیروی‌ دریایی‌ است و پس‌ از گذراندن‌ 118 واحد موفق‌ به‌ اخذ درجه‌ ناوبان دومی‌ می‌شوند و از نیروی‌ دریایی‌ حقوق‌ دریافت‌ می‌كنند و پس‌ از فارغ‌التحصیلی‌ برابر قانون‌ ارتش‌ به‌ درجات‌ بالاتر می‌روند.

__________________

Amir

تأسیسات حرارتی و برودتی



هدف و ماهیت :
با پيشرفت معماري و شهر سازي و عمليات بلند مرتبه سازي تاسيسات عريض و طويل كارخانجات به خانه هاي مردم نيز كشيده شد .

تاسيسات حرارتي و برودتي يا خودماني تر بگوييم سرماساز و گرما بخش آپارتمان هاي چند ده واحدي همه نيازمند اين بودند كه با قدرت و استحكام نيازهاي ساكنين خود را پاسخگو باشند .

این دوره یکی از دوره های آموزش عالی است که با بکار بردن علوم و تکنولوژی مربوطه جهت طرح و محاسبه و نصب و راه اندازی تأسیسات حرارتی و برودتی نظیر:

تأسیسات بهداشتی و گاز رسانی
- اطفاء حریق و آسانسور
- تأسیسات حرارت مرکزی و تهویه مطبوع ساختمانها
- تأسیسات برودتی و سردخانه ها و نیز تولید

دستگاههای حرارتی و برودتی که اساس کار آنها مبتنی بر تبدیل انرژی و انتقال حرارت و جرم است می توانند کارآرائی لازم را به متخصصان بدهند و آنها را آماده سازند تا در صنایع حرارتی و برودتی عهده دار مسئولیت گردند.

طول دوره و شکل نظام:

طول متعادل این دوره مجموعاً 4 سال است و کلیه دروس آن در 8 الی 9 ترم برنامه ریزی میشود. دانشجویان موظفند چهار درس تخصصی را با پروژه های مربوطه و یک پروژه فارغ التحصیلی 4 واحدی وکارآموزی 4 واحدی را از واحدهای ذیربط اخذ نمایند.

طول هر ترم 17 هفته و مدت هر واحد نظری 17 ساعت آزمایشگاهی 34 ساعت کارگاهی 51 ساعت و کارآموزی 68 ساعت میباشد.

فارغ التحصيلان اين دوره قادرند پاسخگوی طراحی و محاسبه و نصب و راه اندازی کلیه سیستمهای حرارتی و برودتی در صنایع مختلف باشند.

درسهای رشته
ردیف نام درس ردیف نام درس 1 آبرسانی شهری و فاضلاب 2 آزمایشگاه ترمودینامیک و انتقال حرارت 3 آزمایشگاه شیمی عمومی 4 آزمایشگاه فیزیک الکتریسیته و مغناطیس 5 آزمایشگاه سیالات کاربردی 6 آزمایشگاه فیزیک حرارت 7 آلودگیهای محیط زیست 8 آکوستیک ساختمان 9 ارتعاشات 10 استاتیک 11 انتقال حرارت 12 ایمنی و حفاظت فنی و بهداشت محیط کار 13 برق تأسیسات و آسانسور 14 برنامه نویسی کامپیوتر 15 پروژه (اجرائی و یا تولیدی) 16 پمپ ها و کمپرسورها 17 تأسیسات برودتی پروژه 18 تأسیسات برودتی عملی 19 تأسیسات برودتی نظری 20 تأسیسات بهداشتی پروژه 21 تأسیسات بهداشتی عملی 22 تأسیسات بهداشتی نظری 23 تأسیسات تهیه مطبوع پروژه 24 تأسیسات تهیه مطبوع عملی 25 تأسیسات تهیه مطبوع نظری 26 تأسیسات حرارت مرکزی پروژه 27 تأسیسات حرارت مرکزی عملی 28 تأسیسات حرارت مرکزی نظری 29 تأسیسات و تجهیزات بیمارستان 30 ترمودینامیک عمومی 31 ترمودینامیک کاربردی 32 تصفیه آب و فاضلاب 33 تهویه و تبرید سنتی 34 تهویه و تبرید صنعتی 35 جوشکاری 36 دینامیک 37 روشهای تولید و کارگاه 38 ریاضی 1 39 ریاضی 2 40 ساختمان 41 سوخت و احتراق 42 سیالات عمومی 43 سیالات کاربردی 44 سیستمهای کنترل تأسیساتی 45 شیمی عمومی 46 طراحی اجزاء و پروژه 47 علم مواد 48 فیزیک الکتریسیته و مغناطیس 49 فیزیک حرارت 50 فیزیک مکانیک 51 فیزیک موج و ارتعاش 52 گازرسانی 53 لوله کشی 54 مبانی مهندسی برق 55 محاسبه عددی 56 محاسبه و طراحی مبدلهای حرارتی 57 مدیریت و اقتصاد صنعتی 58 معادلات دیفرانسیل 59 مقاومت مصالح 60 نقشه کشی صنعتی 1 61 نقشه کشی صنعتی 2 62 نیروگاه آبی 63 نیروگاه حرارتی 64 ورقکاری 65 کارآموزی 1 66 کارآموزی 2 67 کاربرد انرژی خورشیدی 68 کاربرد کامپیوتر در تولید 69 کارگاه اتوماتیک 70 کارگاه ریختهگری 71 کارگاه ماشین ابزار 72 کنترل اتوماتیک

__________________

Amir

مهندسي برق

هدف و ماهیت

یكی از بهترین تعریف هایی كه از مهندسی برق شده است، این است كه محور اصلی فعالیت های مهندسی برق، تبدیل یك سیگنال به سیگنال دیگر است. البته این سیگنال ممكن است شكل موج ولتاژ یا شكل موج جریان و یا تركیب دیجیتالی یك بخش از اطلاعات باشد.

برای مثال وقتی ما با تلفن صحبت می کنیم در مرحله اول به دستگاهی به نام میکروفون نیاز داریم که صحبت های ما را تبدیل به سیگنال های الکتریکی کند تا این سیگنال ها به خطوط تلفن منتقل گردد. سپس در طرف دیگر به دستگاهی نیاز داریم که سیگنال های رسیده را به سیگنال?های صوتی تبدیل کند تا فرد مقابل بتواند صدای ما را بشنود و مکالمه تلفنی برقرار گردد .

انرژی اگر بنیادی ترین ركن اقتصاد نباشد، یكی از اركان اصلی آن به شمار می آید و در این میان برق به عنوان عالی ترین نوع انرژی جایگاه ویژه?ای دارد. تا جایی كه در دنیای امروز میزان تولید و مصرف این انرژی در شاخه تولید، شاخص رشد اقتصادی جوامع و در شاخه خانگی و عمومی یكی از معیارهای سنجش رفاه محسوب می شود.

به همین دلیل در بسیاری از كشورها ، صنعت برق به عنوان صنعت مادر یا مادر صنایع به شمار می آید . صنعتی که برای توسعه و پیشرفت نیازمند نیروهای جوان ، کارآمد و دارای تحصیلات عالی است و از همین رو در دانشگاههای معتبر جهان رشته مهندسی برق یکی از رشته های مهم ، علمی و کاربردی می باشد .

دانش آموختگان این رشته می توانند در زمینه های طراحی، ساخت، بهره برداری، نظارت، نگهداری، مدیریت و هدایت عملیات سیستم هاعمل نمایند.

توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه

توانایی علمی :

مهندسی برق نیز مانند مابقیرشته های مهندسی بر مفاهیم فیزیكی و اصول ریاضیات استوار است و هر چه دانشجویانبهتر این مفاهیم را درك كنند، می توانند مهندس بهتری باشند. در این میان گرایش الكترونیك وابستگی شدیدی به فیزیك بخصوص فیزیك الكترونیك و فیزیك نیمه هادی هادارد. در گرایش مخابرات نیز درس فیزیك اهمیت بسیاری دارد زیرا دروس اصلی این رشتهبخصوص در شاخه میدان شامل الكترومغناطیس و امواج می شود. داشتن ضریب هوشی بالا و تسلط كافی بر ریاضیات، فیزیك و زبان خارجی ازضرورتهای ورود به این رشته است.

علاقمندیها:

دانشجوی برق باید ذهنی خلاق و تحلیل گر داشته باشد.همچنین به كار با وسایل برقی علاقه داشته باشد چون گاهی اوقات با دانشجویانی روبرومی شویم كه در ریاضی و فیزیك قوی هستند اما در كارهای عملی ضعیف اند. چنیندانشجویانی برای رشته های مهندسی مناسب نیستند و بهتر است رشته های ذهنی و انتزاعیمثل ریاضی یا فیزیك را انتخاب كنند.

توانایی های فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد ودکتری

در دوره کارشناسی ارشد و دکتری ، که بیش از آموزش، پژوهش و تحقیق در آنها مد نظر قرار می گیرد، عمدتاً جنبه های نظریه ای و محاسباتیآن دانش مطرح می شود . بنابراین تواناییهایی که در این مقطع به دست می آید تواناییهای محاسباتی ، نظریه ای و علمی خواهد بود که اینتوانایی ها در رساله دکتری ، برای اجرای یک طرح تحقیقاتی ، کاربردی کردن یک موضوع ،از میان برداشتن معضلات آن موضوع علمی و یا راه حل صنعتی ، نقش مهمی خواهد داشت .در رشته برق هر یک از چهار گرایش موارد مشخص و برجسته ای وجود دارد که می توان دردوره دکتری و یا کارشناسی ارشد به طور خاص تر روی آنها کار کرد .

در گرایش مخابرات :پردازش تصویر ، مخابرات نوری ، ارتباطات ماهواره ای ، ارتباطات شبکهای ، انتشار امواج و موضوع آنتن ، روشهای کد کردن اطلاعات و ...

در گرایش کنترل :اتوماسیونصنعتی ( خودکار کردن ابزار آلات و به صورت کنترلی کردن و یا هوشمند کردن آنها )،کنترل رباتیک ، کنترل اجسام پرنده، طراحی سیستم هایی با رفتارهای نا مشخص و...

در گرایش قدرت : بهینه کردن کارماشینهای الکتریکی ، نحوه تحریک ماشینهای الکتریکی ، بررسی پدیده های مختلف درماشینهای الکتریکی تولید و بهره برداری انرژی برق و ...

در گرایش الکترونیک :

طراحی مدارهای الکتریکی برای دستگاههای مختلف صنعتی ، پزشکی و ... ،یا کارهای تحقیقاتی میکروپروسسورها ( ومیکروکامپیوترها ) و یا عناصر نیمه هادی و ...

نكات تكمیلی

مانع رشد صنعت الكترونیك و میكروالكترونیك در دنیا نه سرمایه است و نه فنآوری و نه بازار. البته همه اینها محدودیت ایجاد می كند ولی فعلاً محدودیت اصلی كهاجازه نمی دهد كار از حدی جلوتر برود عبارت است از نیروی كار كیفی.

آنچه خواندیدنظر قائم مقام فنی یكی از بزرگترین مجموعه های میكروالكترونیك بلژیك است و بیانگرآن است كه امروزه برای موفقیت در مهندسی برق، گرایش الكترونیك باید از سطح علمی ومهارت فنی خوبی برخوردار بود.

برای مثال در طراحی IC احتیاج به سرمایه گذاری عمده ای نیست، بلكه هوشمندی طراح ودانش فنی خوب، بسیار اهمیت دارد.

لازم به ذکر است دانشكده آب و برق شهید عباسپور وابسته به وزارت نیرو ، دررشته مهندسی علمی - كاربردی برق، شبكه های انتقال و توزیع كه در حقیقت زیر مجموعهای از رشته مهندسی برق می باشد بطور اختصاصی پذیرش دانشجو دارد. این رشته در حقیقت همان گرایش قدرت در مهندسی برق می باشد كه با توجه به عملی تر بودن و كارگاهی تربودن این گرایش در دانشكده شهید عباسپور با عنوان علمی - كابردی ارائه می گردد.

بهعبارت دیگر در این رشته تاكید بر روی فعالیت های عملی بیشتر از مطالب تئوریكاست.این رشته دارای تعهد كار به میزان دو برابر مدت تحصیل است و از هر دو جنس زن ومرد پذیرش دارد.

آینده شغلی و بازار كار

رشد سالانه اقتصاد دنیا تا سال 2020 حدود 3% پیش بینی شده است . در حالی كه رشد صنعت الكترونیك 7% و رشد صنعت نیمه رسانا 15% است. در كشور ما نیز سال 79 میزان درآمدی كه بابت صادرات و فروش تجهیزات و خدمات فنی مهندسی برق به كشورهای دیگر به دست آمده است، حدود 65 میلیون دلار بوده كه به گفته مسئولان ذیربط این رقم برای سال 80 به میزان 80 میلیون دلار رسیده است.

حال سؤال اینجاست كه چرا با وجود این كه رشته مهندسی برق در جهان از رشته های پر رونق بوده و در كشور ما نیز از بازار كار خوبی برخوردار است ، بعضی از فارغ التحصیلان این رشته حتی با وجود داشتن مدرك كارشناسی ارشد نیز نتوانسته اند كاری در ارتباط با رشته خویش پیدا كنند.

امروزه با توسعه صنایع كوچك و بزرگ در كشور، فرصت های شغلی زیادی برای مهندسین برق فراهم شده است و اگر می بینیم كه با این وجود بعضی از فارغ التحصیلان این رشته بیكار هستند، به دلیل این است كه این افراد یا فقط در تهران دنبال كار می گردند و یا در دوران تحصیل به جای یادگیری عمیق دروس و در نتیجه كسب توانایی های لازم، تنها واحدهای درسی خود را گذرانده اند.

همچنین یك مهندس خوب باید، كارآفرین باشد یعنی به دنبال استخدام در مؤسسه یا وزارتخانه ای نباشد، بلكه به یاری آگاهی های خود، نیازهای فنی و صنعتی كشور را یافته و با طراحی سیستم ها و مدارهای خاصی این نیازها را برطرف سازد. كاری كه بعضی از فارغ التحصیلان ما انجام داده و خوشبختانه موفق نیز بوده اند.


اگر یك فارغ التحصیل برق دارای توانایی های لازم باشد، با مشكل بیكاری روبرو نخواهد شد. در حقیقت امروزه مشكل اصلی این است كه بیشتر فارغ التحصیلان توانمند و با استعداد این رشته به خارج از كشور مهاجرت می كنند و ما اكنون با كمبود نیروهای كارآمد در این رشته روبرو هستیم.

طبق نظر كارشناسان و متخصصان انرژی در كشور، با توجه به نیاز فزاینده به انرژی در جهان كنونی و همچنین نرخ رشد انرژی الكتریكی در كشور، سالانه باید حدود 1500 مگاوات به ظرفیت تولید كشور افزوده شود كه این نیاز به احداث نیروگاههای جدید و همچنین فارغ التحصیلان متخصص برق و قدرت دارد.

فرصت های شغلی یك مهندس كنترل نیز بسیار گسترده است چون در هر جا كه یك مجموعه عظیمی از صنعت مهندسی مثل كارخانه سیمان، خودروسازی، ذوب آهن و ... وجود داشته باشد، حضور یك مهندسی كنترل ضروری است.

و بالاخره یك مهندس مخابرات یا الكترونیك می تواند جذب وزارتخانه های پست و تلگراف و تلفن، صنایع دفاع و سازمانهای مختلف خصوصی و دولتی شود.

بطور کلی می توان گفت لازمه بازار کار برای فارغ التحصیلان برق ، برقراری ارتباط بین صنعت و دانشگاه است .

طرح ملی پیوند راهی برای برقراری همین ارتباط بوده است . طرحی که مبنای آن بر طراحی مدار مجتمع I.C و وسایل و تجهیزات مورد نیاز در این زمینه قرار دارد و شرایطی ایجاد کرده است تا بخشی از دانشجویان بخصوص دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری بتوانند در داخل کشور مشغول بکار شوند با توجه به حجم بازار الكترونیك و بازار صنعت نیمه رسانا در دنیا و نیز كشور ما كه رشد 7% و 15% دارد، آینده روشنی را برای این رشته پیش بینی می كنند.

درس های تخصصی مهندسی برق
الكترونیك

از درسهای پایه و اصلی موثر در مهندسی الكترونیك می توان به درسهای مدارهای الكتریكی، الكترونیك 2 و 1، مدارهای منطقی و مخابرات اشاره كرد.

بعضی از درسهای تخصصی این گرایش عبارتند از:

الكترونیك 3: مبحث اول این درس مربوط به پاسخ فركانسی است كه به طور اجمال عوامل مربوط به كاهش بهره در فركانسهای بالا و پایین (در واقع بالاتر و پایین تر از پهنای باند میانی) و روشهای به دست آوردن فركانسهای قطع بالا و پایین را در تقویت كننده های ترانزیستوری مورد بررسی قرار می دهد. در مبحث دوم پایداری تقویت كننده های فیدبك مورد توجه قرار می گیرد.

تكنیك پالس:

در درسهای مدار و الكترونیك، دانشجویان با سیگنالهای سینوسی و پاسخ مدارهای خطی و یا غیرخطی به آنها آشنا می شوند. امروزه و با توجه به رشد روزافزون فن آوری دیجیتال، كمتر مدار الكترونیكی یافت می شود كه در آن فقط سیگنالهای سینوسی به كار رفته باشد. پالس در حالت كلی به سیگنالهایی گفته می شود كه تغییرات جهش داشته باشند. از مهمترین این سیگنالها كه در درس تكنیك پالس هم مورد بررسی قرار می گیرد، سیگنالهای پله، مربعی، مورب و نمایی هستند.

میكروپروسسور:

پس از پیدایش الكترونیك دیجیتال و جنبه های جذاب و ساده طراحیهای دیجیتال و كاربردهای فراوان این نوآوری، با تكنولوژیهای SSI , MSI ، ادوات الكترونیك دیجیتال، مانند قطعات منطقی به بازار ارائه شد. شركت تگزاس اولین میكروپروسسور 4 بیتی را با فن آوری 2SI طراحی و عرضه نمود كه بعنوان بخش اصلی ماشین حساب مورد استفاده قرار گرفت و این گام اول در پیدایش و ظهور میكروپروسسورها بود.

معماری كامپیوتر:

در این درس معماری داخل 8 بیتی ها و نحوه اجرای دستورالعملها در این پردازنده ها، بررسی حافظه ها و روش دستیابی میكروپروسسورها به اطلاعات حافظه، معرفی زبان اسمبلی پردازنده های 8 بیتی و ایجاد توانایی جهت نوشتن برنامه ای برای عملكردی خاص به كمك میكروپروسسورها و معرفی قطعات جانبی مورد استفاده توسط ریزپردازنده ها، مورد مطالعه قرار می گیرد.

مدارهای مخابراتی: درس مدار مخابراتی به بررسی ساختار و یا طراحی مدارهایی می پردازد كه در فركانسهای بالا كار كرده و یا به نوعی در ارسال پیام در گیرنده و فرستنده نقش دارند. در این درس ابتدا با نویزهای حرارتی، ترقه ای و ... آشنا شده و راههایی برای محدود كردن نویز پیشنهاد می شود. سپس مدارهای تشدید و تبدیل امپدانس كه به منظور انتقال حداكثر توان به كار می روند، مورد بحث قرار می گیرد.

فیزیك مدرن:

در فصل اول این درس با پرداختن به نسبیت خاص دانسته های علمی ما كاملاً اشتباه از آب درآمده و با پرداختن به اصولی نظیر اتساع زمان، پدیده دوپلر، انقباض طول، نسبیت جرم، جرم و انرژی و ...، همه دانسته های ما را (حداقل در حیطه دانستن) نابود می كند.

فصلهای دیگر درس به موضوعاتی نظیر خواص ذره ای امواج، پدیده فتوالكتریك، نظریه كوانتومی نور، پرتوایكس، پراش ذره، ساختار اتمی، مكانیك كوانتومی و ... می پردازد.

فیزیك الكترونیك:

شامل مطالعه خواص سیلیكون، بلورشناسی، روشهای ساخت قطعات و مدارهای نیمه هادی، تحلیل و طراحی این مدارها، به دست آوردن مشخصات قطعات و یكی از مهمترین زمینه های كاری و تحقیقاتی در رشته الكترونیك است. پیش نیاز این قسمت تسلط بر درس ریاضی مهندسی و معادلات دیفرانسیل و مختصری در فیزیك كوانتوم و فیزیك مدرن می باشد.

مخابرات

از درسهای پایه و اصلی موثر در مهندسی مخابرات می توان به درسهای ریاضی مهندسی، تجزیه و تحلیل سیستمها، مدارهای الكتریكی، الكترونیك و الكترومغناطیس اشاره كرد.

بعضی از درسهای تخصصی عبارتند از:

مخابرات 2: شامل تجزیه و تحلیل و طراحی شبكه های مخابراتی دیجیتالی است. مطالب درسی با مروری بر تجزیه و تحلیل سیگنالها و سپس فرآیندهای تصادفی شروع شده و به دنبال آن به بررسی اجزای یك سیستم (مجموعه) مخابراتی دیجیتال در حالت كلی می پردازد و چگونگی بهینه سازی سیستم برای انتقال پیام با حداقل خطای ممكن را بررسی می كند.

میدان و امواج: درس میدان و امواج به بررسی رفتار امواج الكترومغناطیس در محیط های مختلف طبیعت می پردازد. محیط ها به قسمت های هادی و نیمه هادی و عایق تقسیم بندی شده و عوامل رفتاری امواج در این محیط ها از قبیل اتلاف نیرو، انعكاس كلی یا شكست بررسی می شود.

الكترونیك 3:

در گرایش الكترونیك توضیح داده شد.

مدارهای مخابراتی:

در گرایش الكترونیك توضیح داده شد.

آنتن ها و انتشار امواج: این درس به بحث در مورد نحوه انتشار امواج الكترومغناطیسی می پردازد. مباحث مطرح شده در این درس به صورت نظری و عملی است. به عبارتی از نحوه تشعشع یك منبع الكترومغناطیسی ساده شروع كرده و با توسعه آن به مطالعه ساده ترین آنتن عملی می پردازد.

مایكروویو: این درس در ابتدا پس از تعریف محدوده مایكروویو از نظر فركانس 1 و تقسیم بندی امواج مایكروویو به بررسی انتقال امواج با فركانس بالا با حداقل تلفات در محیطهای مختلف می پردازد. سپس عناصر غیرفعال مایكروویو شامل تضعیف كننده ها، تغییر فازدهنده ها و كوپلرهای جهت دار معرفی می شود.

اصول میكروكامپیوتر:

این درس را به جرأت می توان از جذابترین و پركاربرد ترین درسهای برق دانست زیرا در دنیای امروز كه تمامی وسایل مكانیكی آنالوگ جای خود را به وسایل دیجیتالی می دهند، داشتن اطلاعات كافی در مورد نحوه كار پروسسورها از اولین نیازهای یك مهندس برق می باشد. با تركیب مطالب این درس با هر كدام از درسهای دیگر می توان طرحهای بسیار جالب و پركاربردی را طرح ریزی كرد.

قدرت

از درسهای پایه و اصلی موثر در مهندسی قدرت می توان به دروس مدار، الكترومغناطیس، الكترونیك، ماشین و بررسی اشاره كرد.

بعضی از درسهای تخصصی این گرایش عبارتند از:

ماشینهای الكتریكی 3:

این درس از جمله درسهایی است كه دیدی صنعتی به دانشجو می دهد. مبحث این درس را می توان به دو فصل مهم ترانفسورمرهای سه فاز و ماشینهای سنكرون تقسیم بندی نمود.

ترانسفورمرهای سه فاز و ماشینهای سنكرون، وسایلی الكتریكی هستند كه بیشتر جنبه صنعتی دارند و كاربردهای بسیار زیاد ترانسهای سه فاز در انتقال و توزیع انرژی الكتریكی، تبدیل ولتاژ در ابتدای همه كارخانه ها و كارگاههای بزرگ صنعتی و ... بر هیچ كس پوشیده نیست.
در این درس در مورد انواع آرایشهای این ترانسها، كلیه گروههای موجود و كاربرد هر نوع، بحث جامعی می شود.

ماشینهای مخصوص(ویژه):
به تعبیری می توان این درس را نقطه عطف درسهای تخصصی این گرایش دانست. زیرا این درس به بررسی در مورد ماشینهای ویژه می پردازد كه این ماشینها در وسایل خانگی كاربرد فراوان دارند.

الكترونیك قدرت:
الكترونیك قدرت در عمل بین الكترونیك و قدرت، آشتی برقرار كرده است. به طور مثال می توان با فرمان یك ریزپردازنده كه حدود 5 ولت و 200 میلی آمپر است یك كارخانه را راه اندازی كنیم. در زمینه الكترونیك قدرت المانهایی نظیر تریستور، ترانزیستور و ... كاربردهای فوق العاده زیادی دارند. از مزایای این قطعات تحمل توانهای بالا می باشد.

بررسی سیستمهای قدرت 2:

این درس بیشتر در مورد انتقال انرژی و مشكلات موجود در این راه صحبت می كند. از جمله مطالب ارائه شده در این درس می توان به پخش بار اقتصادی در شبكه های قدرت، اتصال كوتاههای متقارن و نامتقارن روی شبكه قدرت و پایداری سیستمهای قدرت اشاره نمود.
تولید و نیروگاه: این درس یكی از درسهای بسیار جذاب این گرایش است. زیرا برخلاف دیگر درسها، زیاد به مسائل نظری نمی پردازد و جنبه بسیار عملی دارد. آشنایی با انواع نیروگاهها (آبی، اتمی، بادی، بخار، ...) و همچنین بحث كلی در مورد این نیروگاهها و روشهای كاری آنها از مباحث این درس است.

رله و حفاظت:

یك شبكه قدرت را باید در مقابل خطرات احتمالی (اتصال كوتاهها) محافظت كرد. از وسائلی كه در این مورد استفاده می شود می توان به رله ها اشاره كرد كه بسته به نوع رله به محض ایجاد یك حالت خطا و یا خرابی در شبكه وارد عمل شده، قسمتی از شبكه را جدا كرد.

عایق و فشار قوی:

با توجه به تفاوتهای ولتاژهای فشار قوی با ولتاژهای فشار ضعیف، به طور حتم تولید، اندازه گیری و بهره برداری از این ولتاژها تفاوتهای عمده ای با ولتاژهای فشار ضعیف دارد و برای عایق بندی شبكه فشار قوی باید از عایقهای مخصوصی استفاده كرد. فصل نخست این درس به بررسی این مقوله می پردازد.

در بخش دوم این درس انواع تخلیه الكتریكی، مراحل مختلف آن در عایقها و اثرات مختلف شكست بر عایق مورد بررسی قرار می گیرد.

ترمودینامیك:

شاید اولین سوالی كه در مرحله اول به ذهن برسد ارتباط این درس با درسهای برق باشد. كاربرد اصلی مطالب این درس مبحث تولید نیروگاه است. زیرا هنگام آشنایی با انواع نیروگاهها (نیروگاه بخار، گازی، اتمی و ...) باید اطلاعاتی در مورد سیكل كاری آنها داشته باشیم، پس داشتن اطلاعاتی در مورد ترمودینامیك ضروری است.
اصول میكروكامپیوتر:

درگرایش مخابرات توضیح داده شد.

كنترل

از درسهای پایه و اصلی موثر در مهندسی كنترل می توان به درسهای مدار، الكترونیك، ریاضی مهندسی، تجزیه و تحلیل سیستم و كنترل خطی اشاره كرد.

بعضی از درسهای تخصصی این گرایش عبارتند از:

كنترل دیجیتال و غیرخطی: كنترل دیجیتال از سال 1960 در پیشرفتهای مربوط به قابلیت تولید و كیفیت محصولات و صرفه جویی در ?هزینه ها، نقش مهمی داشته است. به خصوص با پیشرفتهایی كه در زمینه میكروپروسسور صورت گرفته، این رشته توانسته است در بعضی موارد از كنترل آنالوگ پیشی گرفته، دقت كار را بالا ببرد.

كنترل مدرن:

این درس برخلاف سایر درسها (مانند كنترل صنعتی و ...) تا حدی جنبه نظری دارد و دیدی تقریبا ریاضی به یك مهندس كنترل می دهد. آشنایی كلی با مفاهیم كنترل پذیری و مشاهده پذیری سیستمهای كنترل و مطالعه فیدبكهای حالت از مباحث این درس است.

كنترل صنعتی:

این درس از درسهای تخصصی و مهم گرایش كنترل می باشد كه به بررسی نحوه به كارگیری روابط ریاضی و فرمولهایی كه در هر نوع پروسه ای وجود دارد می پردازد و شامل آشنایی با سیستمهای كنترل غلظت، سطح، ارتفاع و یا دبی ورودی، خروجی مخازن حاوی مایعات صنعتی و شیمیایی (مانند مخازن موجود در صنایع، پالایشگاهها و ...)، مطالعه سیستمهای كنترل دما و رطوبت یك محفظه و یا اتاق، آشنایی با انواع كنترل كننده های صنعتی، مطالعه انواع سیستمهای نورد موجود در كارخانه ها(مانند نورد فولاد، كاغذ و...) و دیگر سیستمهای موجود در صنعت است.

ابزار دقیق: اصطلاح ابزار دقیق به ابزاری اطلاق می شود كه سیگنالها را ثبت و نشان داده و یا باعث انتقال سیگنالی بین اجزای مختلف سیستم می شوند. این درس به معرفی سیستمهای كنترل و ابزار دقیق و همچنین معرفی اجزای این سیستمها می پردازد.

اصول میكروكامپیوتر:

در گرایش مخابرات توضیح داده شد.

ترمودینامیك:

در گرایش قدرت توضیح داده شد.

مبانی تحقیق در عملیات:

این درس به طور كلی برای تمام دانشجویان مهندسی مفید است. چون مهندسی ارتباط مستقیم با هزینه و سود اقتصادی دارد. آگاهی به برنامه ریزی خطی كه بحث اصلی این درس است برای هر مهندسی جنبه های مثبت زیادی دارد. با این درس می توان هزینه?ها را به حداقل و سود و صرفه اقتصادی را با كمترین امكانات به حداكثر رساند. بنابراین آگاهی به این درس برای تمام كسانی كه می خواهند یك طرح صنعتی انجام دهند، مزایای زیادی دارد.
دروس اصلی کارشناسی مهندسی برق مشترک در همه گرایش ها (54 واحد):

کارگاه برق
زبان تخصصی
نقشه کشی صنعتی
ریاضی مهندسی
مدارهای الکتریکی 1و2
اندازه گیری الکتریکی
آزمایشگاه اندازه گیری و مدار
الکترومغناطیس
الکترونیک 1و2
آزمایشگاه الکترونیک 1
ماشینهای الکتریکی 1و2
آزمایشگاه ماشین های الکتریکی 1
مدارهای منطقی
آزمایشگاه مدارهای منطقی
تجزیه و تحلیل سیستم ها
سیستم های کنترل خطی
آزمایشگاه سیستم های کنترل خطی
بررسی سیستم های قدرت 1
مخابرات 1
پروژه کارشناسی
کار آموزی ( 2 ماه تمام وقت )
گرایش ها

مهندسی برق دارای چهار گرایش است كه در زیر به طور اجمالی به بررسی آنها می پردازیم و در قسمت معرفی گرایش ها به تفصیل در مورد هر كدام صحبت خواهیم كرد.

الكترونیك :

الكترونیك علمی است كه به بررسی حركت الكترون در درون گاز، خلاء و یا نیمه رسانا و اثرات و كاربردهای آن می پردازد. با توجه به این تعریف، مهندس الكترونیك در زمینه ساخت قطعات الكترونیك و كاربرد آن در مدارها، فعالیت می كند. به عبارت دیگر، زمینه فعالیت مهندسی الكترونیك را می توان به دو شاخه اصلی ساخت قطعه و كاربرد مداری قطعه و طراحی مدار تقسیم كرد.

مخابرات :

مخابرات، گرایشی از مهندسی برق است كه در حوزه ارسال و دریافت اطلاعات فعالیت می كند. مهندسی مخابرات با ارائه نظریه ها و مبانی لازم جهت ایجاد ارتباط بین دو یا چند كاربر، انجام عملی فرآیندها را به طور بهینه ممكن می سازد. پس هدف از مهندسی مخابرات، پرورش متخصصان در چهار زمینه اصلی این گرایش است که شامل فرستنده، مرحله میانی، گیرنده و گسترش شبكه است كه گستره هر كدام عبارتند از:

- فرستنده: شامل آنتن، نحوه ارسال و ...

- مرحله میانی: شامل خط انتقال و محاسبات مربوط و ...

- گیرنده: شامل آنتن، نحوه دریافت، تشخیص و ...

- گسترش شبكه: مشتمل بر تعمیم خط ارتباطی ساده، ادوات سویچینگ ، ارتباط بین مجموعه كاربرها و ...

قدرت : مهندسی قدرت را می توان تولید نیروی الكتریكی به روشهای گوناگون و انتقال و توزیع این نیرو با بازده و قابلیت اطمینان بالا، تعریف كرد.

پس هدف از مهندسی قدرت، پرورش افرادی كارا در بخشهای تولید، انتقال و توزیع است كه گستره این بخش عبارت است از:
- تولید: طراحی شبكه های تولید با كمترین هزینه و بیشترین بازده.

- انتقال: طراحی شبكه های انتقال، خطوط انتقال، پخش بار بر روی شبكه، قابلیت اطمینان و پایداری شبكه قدرت، طراحی رله ها و حفاظت شبكه، پخش بار اقتصادی (dispatch economic).

- توزیع: طراحی شبكه های توزیع حفاظت و مدیریت آن.

كنترل : كنترل، در پیشرفت علم نقش ارزنده ای را ایفا می كند و علاوه بر نقش كلیدی در فضاپیماها و هدایت موشكها و هواپیماها، به صورت بخش اصلی و مهمی از فرآیندهای صنعتی و تولیدی نیز درآمده است. به كمك این علم می توان به عملكرد بهینه سیستمهای پویا، بهبود كیفیت و ارزانتر شدن فرآورده ها، گسترش میزان تولید، ماشینی كردن بسیاری از عملیات تكراری و خسته كننده دستی و نظایر آن دست یافت. هدف سیستم كنترل عبارت است از كنترل خروجی ها به روش معین، به كمك ورودیها، از طریق اجزای سیستم كنترل كه می تواند شامل اجزای الكتریكی، مكانیك و شیمیایی به تناسب نوع سیستم كنترل باشد.

معرفی گرایش های مقطع کارشناسی
رشته مهندسی برق در مقطع كارشناسی دارای چهار گرایش الكترونیك، مخابرات، كنترل و قدرت است. البته گرایش های فوق در مقطع کارشناسی تفاوت چندانی با یكدیگر ندارند و هر گرایش با گرایش دیگر تنها در 30 واحد یا كمتر متفاوت است. و حتی تعدادی از فارغ التحصیلان مهندسی برق در بازار كار جذب گرایشهای دیگر این رشته می شوند.

با این وجود ما برای آشنایی هر چه بیشتر شما گرایشهای فوق را در زیر معرفی می كنیم:

الكترونیك

اگر امروز شاهد ساده ترین وسایل الكتریكی مثل ماشین لباسشویی یا یخچال هستیم و اگر امروز از پیچیده ترین تجهیزات مخابراتی، پزشكی ، صنایع دفاعی و سیستم های ناوبری استفاده می كنیم ، به یاری پیشرفت و گسترش علم الكترونیك است . علمی كه به بررسی نحوه عملكرد و چگونگی نگهداری و بهره برداری و تجزیه و تحلیل سیستم های الكترونیكی ، طرح و پیاده كردن شبكه های الكترونیكی و طرح و ساخت تجهیزات و مدارهای ?الكترونیكی می پردازد.

گرایش الكترونیك به دو زیر بخش عمده تقسیم می شود. بخش اول میكروالكترونیك است كه شامل علم مواد، فیزیك الكترونیك، طراحی و ساخت قطعات از ساده ترین آنها تا پیچیده ترین آنها است و بخش دوم نیز مدار و سیستم نامیده می شود و هدف آن طراحی و ساخت سیستم ها و تجهیزات الكترونیكی با استفاده از قطعات ساخته شده توسط متخصصان میكروالكترونیك است.

برای مثال یک سیستم گیرنده رادیو نمونه ای از کنار هم قرار دادن قطعات مختلف الکترونیکی برای دریافت موج ارسال شده از سوی فرستنده به گیرنده است . یعنی یك سیستم فرستنده و گیرنده برای کار ، به قطعات الکترونیکی نیاز دارد . و این شامل بسیاری از دستگاههای الکتریکی از جمله سیستم پمپ مصنوعی تامین کننده ضربان قلب، سیستم رله و حفاظت در یک نیروگاه برق و یا سیستم هدایت اتوماتیک یک هواپیما می شود .

گرایش الكترونیك یكی از گرایشهای جالب مهندسی برق است كه محور اصلی آن آشنایی با قطعات نیمه هادی، توصیف فیزیكی این قطعات، عملكرد آنها و در نهایت استفاده از این قطعات، برای طراحی و ساخت مدارها و دستگاههایی است كه كاربردهای فنی و روزمره زیادی دارند.

مخابرات

هدف از مخابرات، ارسال و انتقال اطلاعات از نقطه ای به نقطه دیگر است كه این اطلاعات می تواند صوت، تصویر یا داده های كامپیوتری باشد. مخابرات از دو گرایش میدان و سیستم تشكیل می شود. كه در گرایش میدان، دانشجویان با مفاهیم میدان های مغناطیسی، امواج، ماكروویو، آنتن و ... آشنا می شوند تا بتوانند مناسبترین وسیله را برای انتقال موجی از نقطه ای به نقطه دیگر پیدا كنند.

برای مثال اگر بخواهیم سیگنالی را از یك ایستگاه تلویزیونی به گیرندگان تلویزیونی منتقل كنیم، ابتدا باید این سیگنال را از طریق آنتن های خاص به صورت امواج منتشر ساخته و سپس در طرف گیرنده نیز آنتن های خانگی باید بتوانند این امواج را از فضا دریافت كنند تا از طریق دستگاه تلویزیون این امواج به امواج صوت و تصویر تبدیل شود. قابل ذكر است كه تمامی این ارسال و انتقال امواج ، در حوزه گرایش میدان قرار می گیرد.

در گرایش سیستم نیز دانشجویان فرا می?گیرند كه چگونه سیگنال ها را از شكلی به شكل دیگر تبدیل كنند . برای مثال همان سیستم تلویزیونی برای انتقال سیگنالی از اتاق تولید به آنتن ، احتیاج به دستگاه فرستنده است كه این دستگاه تركیبی از قطعات الكترونیكی بوده و به شیوه ای طراحی شده كه می?تواند سیگنال تولید شده در آن محیط را به صورتی درآورد كه قابل ارسال به وسیله آنتن های فرستنده باشد. از سوی دیگر در منازل نیز دستگاه تلویزیون یا رادیو شامل انواع سیستم های مخابراتی است كه این سیستم سیگنال های دریافتی از آنتن?را تبدیل به سیگنال صوت و تصویر می كند.

همچنین یكی از فعالیت های عمده مهندسی مخابرات گرایش سیستم، طراحی فلیترهای مختلفی است كه می توانند امواج مزاحم شامل صوت یا پارازیت را از امواج اصلی تشخیص و آنها را حذف كرده و تنها امواج اصلی را از آنتن دریافت كنند.

گفتنی است كه امروزه با توسعه مخابرات بی سیم، ارتباط نزدیكتری بین دو گرایش میدان و سیستم ایجاد شده است. برای نمونه در گوشی تلفن همراه ما هم تجهیزات مربوط به مدارهای مخابراتی و هم تجهیزات مربوط به فرستنده و هم آنتن گیرنده را داریم. از همین رو یك مهندس مخابرات امروزه باید از هر دو گرایش بخوبی اطلاع داشته باشد تا بتواند یك دستگاه بی سیم را طراحی كند.

كنترل

اگر بخواهیم یك تعریف كلی از كنترل ارائه دهیم، می توانیم بگوییم كه هدف این علم، كنترل خروجی های یك سیستم بر مبنای ورودی های آن و با توجه به شرایط ویژه و نكات مورد نظر طراحی آن سیستم می باشد.

علم كنترل فقط در مهندسی برق مورد استفاده قرار نمی گیرد. بلكه در شاخه های دیگری از علوم مهندسی و حتی علوم انسانی كاربرد دارد. به عنوان نمونه، كنترل فرآیند تصفیه نفت در یك پالایشگاه، كنترل عملكرد یك نیروگاه برق، سیستم كنترل ناوبری یك كشتی و یا كنترل تحولات و تغییرات جمعیتی نمونه های متنوعی از كاربرد علم كنترل می باشد.

گفتنی است كه گرایش كنترل دارای زیر بخش های متنوعی مانند كنترل خطی، غیرخطی، مقاوم، تطبیقی، دیجیتالی، فازی و غیره است.
در رشته های مهندسی مكانیك، مهندسی شیمی، مهندسی هوافضا، مهندسی سازه و مهندسی های دیگر نیز ما شاهد علم كنترل هستیم اما نوع سیستم كنترلی در هر رشته مهندسی متفاوت است. برای مثال در مهندسی مكانیك نوع كنترل، مكانیكی و در مهندسی شیمی براساس فرآیندهای شیمیایی است.

اما در كل هدف مهندسی كنترل، طراحی سیستمی است كه بتواند عملكرد یك دستگاه را در حد مطلوب حفظ نماید. برای مثال در یك كارخانه نورد برای آن كه بتوان قطعات آهنی را به شكل مورد نظر در آورد ، لازم است كه دو قطعه اصلی نورد كه توسط موتورهای الكتریكی چرخانده می شود ، دارای چرخش یكسانی باشند و این یكسانی در چرخش نیاز به سیستم كنترل بسیار دقیقی دارد . مهندس برق گرایش كنترل می?تواند این كار را با طراحی یك مدار الكتریكی انجام دهد.

خودكار كردن یا اتوماتیك كردن خط تولید، یكی دیگر از فعالیت های مهندسی كنترل است. یعنی مهندس كنترل می تواند به گونه ای خط تولید را هماهنگ و كنترل كند كه محصول تولید شده طبق برنامه تعیین شده و با بهترین كیفیت به دست آید.

قدرت

هدف اصلی مهندسین این گرایش، تولید برق در نیروگاهها، انتقال برق از طریق خطوط انتقال و توزیع آن در شبكه های شهری و در نهایت توزیع آن برای مصارف خانگی و كارخانجات است. بنابراین یك مهندس قدرت باید به روشهای مختلف تولید برق، خطوط انتقال نیرو و سیستم های توزیع آشنا باشد.

گرایش قدرت به آموزش و پژوهش در زمینه طراحی و ساخت سیستم های مورد استفاده در تولید، توزیع، مصرف و حفاظت از برق می پردازد.

به عبارت دیگر دانشجویان این رشته در شاخه تولید با انواع نیروگاههای آبی، گازی، سیكل تركیبی و ... آشنا می شوند. و در بخش انتقال و توزیع، روشهای مختلف انتقال برق اعم از كابلهای هوایی و زیرزمینی را مطالعه می كنند و در شاخه حفاظت نیز انواع وسایل و تجهیزات حفاظتی كه در مراحل مختلف تولید، توزیع، انتقال و مصرف انرژی، انسانها و تاسیسات را در برابر حوادث مختلف محافظت می كنند، مورد بررسی قرار می دهند كه از آن میان می توان به انواع رله ها، فیوزها، كلیدها و در نهایت سیستم های كنترل اشاره كرد.

یكی دیگر از شاخه های قدرت نیز ماشین های الكتریكی است كه شامل ژنراتورها، ترانسفورماتورها و موتورهای الكتریكی می شود كه این شاخه از زمینه های مهم صنعتی و پژوهشی گرایش قدرت است.

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر

فارغ التحصیل در مقطع كارشناسی برق كه مدرك خود را در یكی از چهار گرایش الكترونیك، مخابرات، قدرت و كنترل می گیرد، می تواند در یكی از این گرایشها (اختیاری) یا رشته ای كه برق زیر مجموعه ای برای آن تعریف شده، ادامه تحصیل نماید. این رشته به صورت: مهندسی برق- الكترونیك، برق- قدرت، برق- مخابرات (شامل گرایش های: میدان، سیستم، موج، رمز، مایكرونوری) برق- كنترل، مهندسی پزشكی (گرایش بیوالكتریك)، مهندسی هسته ای (دو گرایش مهندسی راكتور و مهندسی پرتو پزشكی، مهندسی كامپیوتر (معماری كامپیوتر، هوش مصنوعی و رباتیك) است.

برای تحصیل در مقطع دكترای تخصصی، می توان، در هر یك از زیرشاخه های تخصصی‌تر گرایشهای یاد شده میزان مورد نیاز واحدها را اخذ كرد و رساله دكتری را در همان موضوع خاص ارائه داد. مسلم است این زیر شاخه ها، گرایشهای تخصصی تر این چهار گرایش است. امكان ادامه تحصیل در كلیه گرایشهای یاد شده در مقطعهای كارشناسی ارشد و تا حد زیادی در دوره دكتری، در داخل كشور وجود خواهد داشت. رشته برق به دلیل كاربردی بودن آن در بسیاری از علوم مهندسی دیگر، برای فارغ التحصیلان امكان تحصیل در بسیاری گرایشها و دانشها را فراهم می كند.

رشته های مشابه و نزدیك به این رشته

در برخی از دانشگاهها رشته مهندسی پزشكی را یكی از گرایش های مهندسی برق به شمار می آورند. رشته هایی از قبیل مهندسی علمی كاربردی برق، كاردان فنی برق، دبیر فنی برق قدرت و ... . پیوند عمیقی بین این رشته و دانش كامپیوتر وجود دارد که غیر قابل انکار است .

__________________

Amir

مهندسی فناوری اطّلاعات

هدف
در هزاره سوم، فناوری اطلاعات یا IT به عنوان عمده ترین محور تحول و توسعه در جهان منظور شده است و دستاوردهای ناشی از آن، آن چنان با زندگی مردم عجین گردیده که روی گردانی از آن، اختلالی عظیم در جامعه و رفاه و آسایش مردم به وجود می آورد.
برای مثال، کامپیوتری شدن بسیاری از امور جاری مردم، انجام بسیاری از کارهای روزمره بانکی با استفاده از اینترنت و شبکه های ارتباطی در منزل و خانه?ها، آموزش الکترونیکی و مجازی و عدم نیاز به حضور در کلاسهای درس، توسعه و ترویج تجارت الکترونیکی از نتایج و دستاوردهای فناوری اطلاعات است؛ عواملی که هر چند، در مراحل اولیه رشد و تکامل قرار دارند، اما در همین حد نیز در رفاه و آسایش انسان نقش بسیار مهمی دارند.
از همین رو امروزه تمامی کشورها در زمینه فناوری اطلاعات و عمومیت بخشیدن به آن در جامعه تلاشی پیگیر دارند. در کشور ما نیز برای تربیت نیروی متخصص و کارآمد در زمینه IT و حرکت سریع در این عرصه، رشته IT در دانشگاهها و مرکز آموزش عالی ارائه می شود.
ماهیت
فناوری اطلاعات یا IT که مخفف Information Technology می باشد، رشته ای است که تمام رشته های دانشگاهی را می تواند پوشش دهد. منتها از نظر عملیاتی یک رشته میان رشته ای بین کامپیوتر و صنایع برق است که در این میان امور مربوط به تولید، پردازش، نگاهداشت و عرضه اطلاعات به مباحث کامپیوتری مرتبط می شود، بحث های مدیریت اطلاعات و فرآیندهای آن از سلسله بحث های رشته صنایع و رشته برق است و به خصوص گرایش مخابرات، انتقالات مرتبط با اطلاعات و داده ها را بر عهده دارد.
IT ابزاری است که امروزه در تهیه ، توزیع و به کاربری اطلاعات نقش بزرگی را بر عهده دارد. برای مثال ، در امر آموزش، IT مجموعه ای ابزاری از سخت افزاری، نرم افزاری و نیروی انسانی است که کمک می کند تا علم و دانش با بهترین کیفیت و کارآیی در هر زمان و هر مکان در اختیار همه قرار گیرد.از سوی دیگر بر خلاف آموزش سنتی ما که یادگیری با تکیه بر حس شنوایی است، IT زمینه ای را فراهم می آورد تا چشم و گوش 50 هزار Bit کامپیوتری است در حالی که ضریب انتقال از طریق چشم و گوش 4 میلیون و سیصد هزار Bit کامپیوتری است. در واقع IT امروزه با تغییر در نحوه انتقال اطلاعات و ایجاد مدارس و دانشگاهها مجازی، فضای آموزشی دنیا را تغییر داده و تأثیر بسیار زیادی بر آن گذاشته است.
به عبارت دیگر IT استفاده بهینه از اطلاعات برای کاربردهای مختلف است یعنی متخصص این رشته باید بتواند اطلاعات را جمع آوری، دسته?بندی و پردازش کرده و به موقع از آن استفاده نماید. از همین رو کارشناس این رشته باید مبانی کامپیوتر را بلد باشد. به عبارت دیگر هسته اصلی کارشناسی این رشته بهره وری به موقع و صحیح از اطلاعات است. دانشجوی IT باید دارای اطلاعات جنبی در زمینه های مختلف باشد. برای مثال، فردی که می خواهد از این تکنولوژی در تجارت الکترونیکی استفاده کند. باید مدیریت بداند یا فردی که می خواهد از IT در آموزش از راه دور بهره ببرد، باید با روشهای آموزش آشنا باشد.

توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه
با توجه به ماهیت میان رشته ای مهندسی فناوری اطلاعات، دانشجوی این رشته لازم است که به دو مبحث علوم مدیریت و کامپیوتر علاقمند باشد. همچنین باید در ریاضی توانمند بوده و قدرت تجزیه و تحلیل خوبی داشته باشد. زیرا به گفته الکساندروف ، ریاضی دان و فیلسوف معاصر شوروی ، علم ریاضی کاربرد فراوانی در سایر دانش ها، صنعت و در همه زمینه های مربوط به زندگی بشری دارد. این رشته در حال حاضر از بین داوطلبان گروه آزمایشی ریاضی دانشجو می پذیرد اما بسیاری معتقد هستند که رشته IT باید از بین داوطلبان هر 5 گروه آزمایشی دانشجو بپذیرد و آزمون این رشته باید به صورت نیمه متمرکز برگزار گردد تا علاقمندترین و مستعدترین داوطلبان وارد این رشته گردند. داوطلبانی که پیش از ورود به دانشگاه، با کامپیوتر آشنایی داشته و در این زمینه توانمند باشند.
وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر
این رشته در مقطع کارشناسی ارشد نیز دانشجو می پذیرد.
آینده شغلی و بازار کار
اینجا یک شهر الکترونیکی است. شهری که آموزش، تفریحات، خرید و فروش و بخش قابل توجهی از ارتباطات آن الکترونیکی می باشد. در این شهر، فارغ التحصیلان IT حضوری فعال دارند. زیرا از سوار شدن به مترو و تاکسی، تا خرید از فروشگاهی که در آن فروشنده ای حضور ندارد، به صورت الکترونیکی صورت می گیرد.
این تصویری از آینده تمامی کشورهای جهان از جمله کشور ایران است. تصویری که بیانگر وجود فرصت های شغلی فراوان برای فارغ التحصیل IT است. البته یک مهندسی IT نه تنها در آینده، بلکه در حال حاضر نیز فرصت های شغلی فراوانی دارد.
پیش بینی وضعیت آینده رشته در ایران
در حال حاضر وزارت بازرگانی در پی آن است که سیستم تجارت ایران را مثل کشورهای پیشرفته، الکترونیکی کند. این پروژه بسیار پیچیده است و نیاز به تعداد قابل توجهی متخصص IT دارد. تا جایی که اگر تمامی دانشجویان ما وارد بازار کار شوند. باز هم پاسخگویی نیاز این پروژه و پروژه های مشابه نخواهند بود. حتی در کارهایی ساده تر مثل مکانیزه شدن سیستم یک اداره، نیاز به متخصص این رشته است. به عبارت دیگر در حال حاضر، هم چیز به سمت IT پیش می رود و به همین دلیل فارغ التحصیلان این رشته اگر توانمند باشند، بیکار نخواهد ماند.
دروس تخصصی
مبانی فناوری اطلاعات
مهندسی فناوری اطلاعات 1و2
تجارت الكترونیك
مدیریت و كنترل پروژه های فناوری اطلاعات
برنامه ریزی استراتژیك فناوری اطلاعات
آموزش الكترونیكی
محیط های چندرسانه ای
پروژه های فناوری اطلاعات
كارآموزی IT

__________________

Amir

مهندسی مواد

هدف و ماهیت
تصور كنید در حال رانندگی در یكی از بزرگراهها هستید كه ناگهان كامیونی با خوردروی شما برخورد می‌كند و خسارت سنگینی نیز بر آن وارد می‌سازد. چنین برخوردی در حال حاضر علاوه بر صرف هزینه‌ای قابل توجه و نیاز به زمانی نسبتا طولانی برای تعمیر، در نهایت از ارزش خودرو نیز خواهد كاست. اما اگر بدنه خودروی شما به طور كامل از جنس آلیاژ Tini ساخته شده باشد، حداقل برای صافكاری مشكلی نخواهید داشت چون كافی است بدنه خوردو را تا حد معینی حرارت بدهید تا بدنه تصادفی به سرعت تغییر شكل یافته و شكل اولیه خود را پیدا كند.
البته در حال حاضر این یك خیال‌پردازی علمی است. اما با پیشرفت روزافزون علم متالوژی بزودی موانع تكنولوژیكی، در راه تولید و كاربرد این آلیاژها برطرف شده و مقدار زیادی از این مواد در شكل‌های گوناگون تولید خواهد شد.
آری علم متالوژی به عنوان یك صنعت مادر نه تنها در حال حاضر نقش مهمی را در پیشبرد تكنولوژی بر دوش دارد، بلكه در آینده نیز یكی از عوامل مهم پیشرفت تمدن بشری است.
حدود 6000 سال پیش زمانی كه بشر فلز را شناخت، متالوژی به عنوان یك هنر، پا به عرصه وجود گذاشت. در آن زمان انسان با جداكردن ذرات طلا از شن و ماسه بستر رودخانه‌ها، ذوب فلزات مختلف و شكل دادن آنها، اولین گامها را به سوی عصر فلزات برداشت و سپس با تولید مفرغ (برنز) و ساختن ابزاری مثل خنجرها، سرنیزه‌ها و دهنه اسب از این ماده وارد عصر مفرغ شد و بالاخره با استخراج آهن و ورود به عصر آهن، تمدن بشری به پیشرفت قابل ملاحظه‌ای دست یافت.
آنچه گفته شد تاریخچه متالوژی به عنوان یك هنر یا فن بود اما متالوژی به عنوان یك علم، دانش نسبتا جوانی است كه تنها صدسال از عمر آن می‌گذرد و با كشف روشهای جدید استخراج و تصفیه فلزات ، شناسایی مشخصات ساختاری و فیزیكی مواد، فنون جدید شكل دادن و تولید فلزات متولد شده است. علمی كه به دو بخش كلی متالوژی استخراجی و صنعتی تقسیم می‌شود كه البته هر دو بخش مذكور در دانشگاههای كشور ما نیز به عنوان دو گرایش از رشته مهندسی مواد تدریس می‌گردد.
توانایی‌های مورد نیاز و قابل توصیه
توانایی علمی : دانشجویان این رشته باید در فیزیك و شیمی و ریاضی قوی باشند. نیاز به آشنایی با زبان انگلیسی در این رشته بیش از دیگر رشته‌های مهندسی اهمیت دارد.
توانایی جسمی: قدرت بدنی و توان جسمانی بالا و آمادگی كار در شرایط سخت.
علاقمندیها : ذهنی خلاق و كنجكاو باید داشته باشد و همچنین باید به این رشته علاقمند باشد.
توانایی مالی: ارزان بودن و فراوانی مواد سرامیكی از ویژگی‌های این رشته است.
توانمندی‌های لازم برای موفقیت
متالوژی استخراجی و متالوژی صنعتی
بسیاری از مردم تصور می‌كنند كه یك مهندس متالوژی فقط در كنار كوره‌كار می‌كند و به همین دلیل برای موفقیت در این رشته، اصل را بر قدرت?بدنی و توان جسمانی بالا می‌گذارند اما این یك تصور اشتباه است چون با وجود آن كه یك مهندس متالوژی نباید به فكر پشت‌میزنشینی بوده و باید آمادگی كار در شرایط سخت را داشته باشد، اما بدون شك مهندس این رشته بیش از توان جسمانی خوب نیاز به ذهنی خلاق و كنجكاو دارد و همچنین باید به این رشته علاقه‌مند باشد تا بتواند به پیشبرد علم متالوژی كمك كرده و یا حداقل در بازار كار، مهندسی موفق گردد.
همچنین دانشجویان این رشته باید در فیزیك ، شیمی و ریاضی قوی باشند. چون برای مثال فولاد خود به تنهایی بیش از 2000 نوع مختلف دارد و انتخاب نوع فولاد نیز برای ساخت یك قطعه بسیار مهم است. یعنی مهندس متالوژی باید با خواص فیزیكی و شیمیایی هر یك از انواع فولاد آشنایی داشته باشد تا بتواند فولاد مناسب را برای ساخت قطعه مورد نظر خویش انتخاب كند.
مهندسی سرامیك
وقتی صحبت از مهندسی مواد می‌شود، دو علم شیمی و فیزیك اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌كند. چرا كه بررسی خواص مواد بدون آشنایی با این دو علم امكان‌پذیر نمی‌باشد.
همچنین دانشجوی این رشته علاوه بر فیزیك و شیمی باید از دانش ریاضی اطلاعات كافی داشته و قدرت تجزیه و تحلیل خوبی داشته باشد.
آشنایی با زبان انگلیسی در تمام رشته‌های مهندسی ضروری است. اما در مهندسی سرامیك این ضرورت بیشتر احساس می‌شود چرا كه این رشته نسبتا جدید می‌باشد و در نتیجه كتابهای علمی آن كمتر به زبان فارسی ترجمه شده است.
معرفی گرایش‌های مقطع کارشناسی
در مجموع مهندسی مواد دارای سه گرایش: متالوژی استخراجی ، متالوژی صنعتی و سرامیك می باشد.
متالوژی استخراجی و متالوژی صنعتی
دانشمندان ، مواد صنعتی را به سه گروه عمده فلزات، پلاستیك‌ها و سرامیك‌ها تقسیم‌بندی كرده و فلزات را به عنوان بزرگترین گروه مواد صنعتی معرفی می‌كنند.
در این میان علم متالوژی در برگیرنده هر كاری است كه روی فلزات و سنگ معدن‌های آنها انجام می‌شود یعنی متالوژی استخراجی با تهیه فلزات از سنگ معدن اولین قدمها را برمی‌دارد و سپس متالوژی صنعتی محصول فلزی قابل مصرف را تولید می‌كند.
متالوژی استخراجی حدفاصل بین مهندسی معدن و شاخه صنعتی متالوژی است. چرا كه تمامی موادی كه ما از آنها استفاده می‌كنیم به صورت توده‌های سنگی كه دارای ناخالصی‌های زیادی هستند (عیارشان پایین است) در معادن قرار دارند و باید بعد از كشف و استخراج به یاری تكنولوژی متالوژی استخراجی، مراحلی را طی كنند تا قابل مصرف گردند. یعنی لازم است كه یك مهندس متالوژی با انجام یكسری فرآیندها مانند خردكردن سنگ معدن با دستگاههای موسوم به سنگ‌شكن، تغلیظ سنگ معدن با استفاده از روشهای مغناطیسی و شناور سازی و عملیات ذوب و پالایش، عیار سنگ را بالا برده و سنگ را به صورت شمش كه تقریبا خالص است تحویل صنعت بدهد و سپس به یاری دانش‌ نظری و علمی متالوژی صنعتی، محصول فلزی قابل مصرف به طور مستقیم یا غیرمستقیم تولید گردد.
به عنوان مثال آنچه در كارخانه ذوب آهن اصفهان تا مرحله تهیه شمش آهن خام (چدن) انجام می‌شود، عمدتا مربوط به متالوژی استخراجی است و آنچه پس از این انجام می‌دهند و محصول فلزی قابل مصرف مستقیم یا غیرمستقیم تولید می‌كنند، در حیطه دانش نظری و علمی متالوژی صنعتی قرار دارد مانند تهیه نورد كه برای ساخت میله، ورق، تیرآهن و پروفیل‌های مختلف آهنی و غیرآهنی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
متالوژی استخراجی شامل جدا كردن فلزات از سنگ معدن و تصفیه آنها (تولید فلزات) ، شناخت انواع كوره‌ها، سوخت‌ها و فعل و انفعالات شیمیایی می‌شود. این گرایش انواع متعددی از روشها را در بر می‌گیرد كه از جمله می‌توان به كانه‌آرایی، پرعیار كردن مواد معدنی، ذوب كردن، تصفیه فلز مذاب و تولید شمش فلز اشاره كرد. همچنین متالوژی صنعتی عبارت است از روشهای مختلف تولید مصنوعات فلزی كه مهمترین این روشها: متالوژی پودری (تهیه قطعات فلزی با استفاده از پودر آنها)، شكل دادن (نورد ، آهنگری، پرس‌كاری و كشیدن) ، جوشكاری و ماشین‌كاری (شكل دادن مواد توسط تراش و برش) است. همچنین در متالوژی صنعتی خواص و مشخصات فیزیكی ، ساختاری و مكانیكی مواد بررسی می‌شود.
مهندسی سرامیك
واژه سرامیك كه از كلمه یونانی كراموس گرفته شده است به معنای سفالینه یا شی پخته شده است. چرا كه منشا پیدایش این علم، سفالینه‌ها هستند كه بشر اولیه آنها را از گل رس می‌ساخت و قدمت آنها به بیش از 6000 سال قبل، یعنی پیش از كشف و استفاده از فلزات می‌رسد و هنوز نیز استفاده از ساخته‌های سفالی در جوامع مختلف رونق دارد. و شاید به همین دلیل هرگاه نام سرامیك برده می‌شود، بسیاری از مردم تنها به یاد ظروف سفالی و دیگر سفالینه‌ها می‌افتند. در حالی كه علم سرامیك نوین محدود به ساخت ظروف گلی و سفالینه‌های سنتی دیگر نمی‌شود، بلكه این علم اكنون به عنوان شاخه بسیار مهمی در علوم مختلف بویژه علوم فنی و مهندسی مطرح است و در تمامی علوم و صنایع از جمله در كامپیوترها، راكتورهای اتمی، صنایع پیچیده الكترونیكی، صنایع ذوب فلزات و ... كاربرد پیدا كرده است.
امروزه سرامیك را هنر ساخت ظروف سرامیكی و سفالینه‌ها نمی‌دانیم؛ بلكه آن را به صورت علمی وسیعتر از ساخت این‌گونه وسایل تعریف می‌كنیم. بر این اساس می‌توان گفت كه سرامیك به طور كلی هنر و علم ساختن و به كاربردن اشیاء جامدی است كه اجزاء تشكیل‌دهنده اصلی و عمده آنها مواد غیرآلی و غیرفلزی است یعنی علم سرامیك علاوه بر سفالینه‌ها شامل انواع چینی‌ها، دیرگدازها، فرآورده‌های رسی ساختمانی ، مواد ساینده، لعاب‌های چینی، سیمان، شیشه، مواد مغناطیس غیرفلزی، فروالكتریك‌ها، تك بلورهای مصنوعی و محصولات پیچیده‌تر دیگر می‌شود.
به عبارت دیگر فرآورده‌های سرامیكی به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند كه عبارتند از :
الف ) سرامیك‌های سنتی كه اساسا مواد اولیه آنها را سیلیكاتها تشكیل می‌دهند و شامل انواع محصولات رسی، سیمان، شیشه‌های سیلیكاتی و چینی‌ها می‌شود.
ب) سرامیك‌های نوین كه برای جوابگویی به نیازهای مخصوص مانند مقاومت حرارتی بیشتر، خواص مكانیكی بهتر، خواص الكتریكی ویژه و مقاومت شیمیایی افزونتر بوجود آمده‌اند.
دانشجویان مهندسی سرامیك كه یكی از گرایشهای مهندسی مواد است، در طول دوره تحصیلی خود پس از كسب پایه‌های علمی و مهندسی لازم، كلیه فرآیندهای ساخت سرامیك‌ها را از مواد اولیه و آماده‌سازی آن گرفته تا كنترل كیفی محصولات ساخته شده و ارتباط بین ساختمان و خواص این مواد فرا می‌گیرند.
به طور كلی مواد و مصالح صنعتی به سه گروه بزرگ فلزات، پلاستیك‌ها و سرامیك‌ها تقسیم می‌شوند. كه مشخصه اصلی سرامیك‌ها، مقاومت بسیار زیاد آنها در برابر تاثیر مواد شیمیایی و دماهای بالا است. یعنی بیشتر فرآورده‌های سرامیكی مانند اجزای متشكله خود، در برابر آب، اسیدها، گازها، نمك‌ها و دماهای بالا مقاومت خوبی دارند و به همین سبب در ساختن قطعات مقاوم نسبت به خوردگی و یا در روشهای حفاظت از خوردگی از سرامیك‌ها استفاده زیادی می‌شود.
یكی دیگر از ویژگی‌های مواد سرامیكی نیز ارزانی و فراوانی نسبی این مواد است. كه از جمله می‌توان به خاك رس، فلدسپات (به طور عمده شامل سیلیكات آلومینیوم)، ماسه كوارتزی (به طور عمده اكسید سیلیسیوم)، اكسیدهای مختلف آهن و آلومین (اكسید آلومینیوم) اشاره كرد. حال مهندسان سرامیك با كنترل نوع و نسبت تركیب مواد اولیه، فرآورده‌های گوناگونی مانند آجر و كاشی، آجر نسوز، ظروف چینی و سفالی‌، لعاب‌ها (به عنوان روكش فلزات و سرامیك‌های دیگر)، آلومین و تیتانات باریوم (در الكترونیك)، دی اكسید اورانیوم (به عنوان سوخت هسته‌ای) لعل یا نارسنگ (در لیزر)، شیشه و سیمان طراحی و تولید می‌كنند.
آینده شغلی و بازار كار
متالوژی صنعتی و متالوژی استخراجی
هر كالایی را كه در زندگی روزمره خود به كار می‌بریم یا حاوی فلز است و یا برای ساخت و تولید آن نیاز به فلز می‌باشد. برای مثال كلیه وسایل حمل و نقل از خودرو گرفته تا كشتی، هواپیما و قطار برای حركت به فلزات یا اجزای فلزی نیاز دارند. همچنین در تمامی ساختمان‌ها از خانه‌های كوچك گرفته تا آسمان‌خراشها فلز به كار رفته است. به عبارت دیگر امروزه متالوژی در كلیه صنایع نقش مهمی را ایفا می‌كند و در نتیجه موقعیت شغلی فارغ‌التحصیلان این رشته نیز بسیار گسترده است.
چرا كه فارغ‌التحصیلان این رشته در گرایش‌ متالوژی استخراجی با شناخت روشهای استخراج فلزات و بهره‌برداری از واحدهای متالوژی استخراجی و بخشهای وابسته می‌توانند روشهای مقرون به صرفه استخراج فلزات و تصفیه و بازاریابی عناصر فلزی را ارائه دهند و همچنین فارغ‌التحصیلان گرایش متالوژی صنعتی به دلیل آشنایی با ساختمان، خواص فیزیكی و شیمیایی، فرآیند ساخت فلزات و درك ارتباط بین ساختار فلزات و آلیاژها با خواص آنها می‌توانند امور مربوط به انتخاب، شناسایی و تهیه مواد فلزی را انجام دهند و به طراحی و ساخت قطعات فلزی نظارت داشته باشند و روشهای تولید این قطعات را گسترش داده و بهبود بخشند.
در كل می‌توان گفت كه فارغ‌التحصیلان این رشته در هر دو گرایش می‌توانند مدیریت كارخانه‌های استخراجی و تولید فلزات و سرپرستی بخشهای مختلف این كارخانه‌ها را برعهده داشته و یا به عنوان محقق و پژوهشگر به رفع مشكلات متالوژیكی این بخشها بپردازند.
دكتر وقار استاد متالوژی دانشگاه تهران در همین زمینه می‌گوید:
?فارغ‌التحصیلان متالوژی استخراجی می‌توانند جذب مراكزی شوند كه به فرآیند استخراج و تولید مواد اولیه فلزی (آهنی و غیرآهنی) از كانه‌های مربوط می‌پردازند و فارغ‌التحصیلان متالوژی صنعتی نیز می‌توانند در مراكزی كه با تولید قطعات فلزی سروكار دارند مانند صنایع ریخته‌گری، صنایع متالوژی پودر، صنایع خودروسازی و ابزارسازی مشغول به كار شوند.
مهندس متالوژی استخراجی می‌تواند در صنایع نفت و پالایش و همچنین صنایع آهنی و غیرآهنی مانند ذوب آهن اصفهان ، مجتمع مس سرچشمه و آلومینیم اراك فعالیت بكند. مهندس متالوژی صنعتی نیز می‌تواند در صنایع فولادسازی، صنایع دفاع، هواپیماسازی، كشتی‌سازی، تراكتورسازی، خودروسازی و ساخت قطعات مختلف وسایل خانگی از جمله یخچال ، كولر، ماشین لباسشویی، تلویزیون و ضبط صوت فعالیت نماید.
مهندسی سرامیک
سرامیك‌ها به سبب دوام در دماهای زیاد، ارزانی و فراوانی مواد اولیه و سهولت تهیه آنها و همچنین به سبب خواص ویژه الكتریكی، مغناطیسی، نوری و هسته‌ای در رشته‌های گوناگون علم و تكنولوژی كاربردهای فراوان دارند و هر روز نیز كاربردهای جدیدتری برای آنها پیدا می‌شود. برای مثال امروزه قطعات سرامیكی در قسمت‌های مختلف توربین‌گازی به كار می‌روند و یا از ماده سرامیكی آلومین به عنوان ساینده (برای سنگ‌زدن و پرداختكاری فلزات) و ماده اولیه ساخت بوته و آجرهای دیرگداز استفاده می‌شود. همچنین می‌توان به تك بلورهای سیلسیم اشاره كرد كه در صنایع الكترونیكی بخصوص ساخت آی سی‌ها به كار می‌روند و تحول شگرفی در صنایع الكترونیك ایجادكرده‌اند كه نمونه ساده آن همین ماشین‌حسابها و ساعت‌های كوارتزی است.
با توجه به این كه موادی مثل برنج و مس به مرور به علت خوردگی شیمیایی به بدن آسیب می‌رسانند، به تازگی علم پزشكی از سرامیك‌ها به عنوان تقویت كننده و یا جایگزین شونده اعضای بدن بویژه استخوان‌ها استفاده می‌كند.
امروزه صنایع سرامیك برای رشد اكثر صنایع اهمیت بسیاری دارند. برای مثال صنایع متالوژی و سایر صنایعی كه با درجه حرارت بالا سروكار دارند، مصرف‌كننده مواد دیرگداز هستند و یا صنایع الكترونیك احتیاج به قطعات مختلف سرامیكی با خواص الكترونیكی و مغناطیسی مطلوب دارند. همچنین صنایع اتومبیل‌ سازی ، صنایع ساختمانی، صنایع تولید نیرو ، مخابرات و بالاخره هر خانه و خط تولید هركارخانه‌ای نیاز به فرآورده‌های سرامیكی دارد و در نتیجه رشد و شكوفایی و خودكفایی اقتصادی كشورها بدون ایجاد و گسترش صنایع سرامیك امكان‌پذیر نخواهد بود .
كاوشهای باستان‌شناسی نشان می‌دهد كه ساخت اشیاء سرامیكی در ایران؛ از زمان‌های بسیار قدیم متداول بوده است. اشیاء و مجسمه‌های رسی ساخت ایران كه قدمت برخی از آنها به چندهزار سال می‌رسد، در اكثر موزه‌های ایران و جهان نگاهداری می‌شوند. در دوران تمدن اسلامی نیز ساخت ظروف چینی با لعاب‌های تزئینی گوناگون و همچنین صنعت كاشی‌كاری بسیار رونق داشته است.
این كاشی‌ها پس از گذشت صدها سال از نظر لعاب و رنگ و كیفیت كاشی در موقعیت بسیار مطلوبی هستند و در مقایسه با كاشی‌های امروزی مرغوبتر به نظر می‌رسند. اما این فن و هنر كه در دوران گذشته پیشرفت زیادی كرده بود به یكباره متوقف شد و ما به واردكنندگان فرآورده‌های سرامیكی تبدیل شدیم و صنایع كوچك و سنتی كه در روند تكاملی خود می‌توانستند به صنایع پیشرفته و مدرن تبدیل شوند در نطفه خفه گردیده و ابتدا محصولات وارداتی و سپس كارخانجات وارداتی وابسته، جلوی رشد و گسترش صنایع داخلی را گرفتند.
چرا كه این كارخانجات از نظر مواد اولیه، ماشین‌آلات و اداره‌كنندگان و برنامه‌دهندگان وابسته بوده و به جای حركت در جهت رشد و شكوفایی اقتصادی در جهت وابستگی سیر می‌كردند. البته پس از انقلاب، گام‌هایی در جهت قطع وابستگی این كارخانجات برداشته شد و امید است كه در آینده نیز با برنامه‌ریزی صحیح در این زمینه، علاوه بر خودكفا كردن كارخانجات موجود، در جهت گسترش صنایع سرامیك مستقل و احداث كارخانجات موجود، در جهت گسترش صنایع سرامیك مستقل و احداث كارخانجات جدید گام‌های اساسی برداشته شود.
در حال حاضر ما كارخانه‌های عمده كاشی‌سازی، چینی‌سازی، تولیدكننده مواد نسوز، تولید كننده سرامیك‌های الكتریكی ، شیشه‌سازی، آجرسازی و سیمان داریم كه فارغ‌التحصیلان رشته سرامیك می‌توانند در آنها مشغول به كار گشته و به افزایش كارایی و راندمان كارخانه و همچنین بهبود كیفیت محصول آن كمك نمایند.
وضعیت نیاز کشور به این رشته در حال حاضر
بعلت اینکه امروزه متالوژی در کلیه صنایع نقش مهمی را ایفا می کند نیاز کشور به این رشته و فارغ التحصیلان این رشته نسبتاً زیاد و فراوان است.
پیش بینی وضعیت آینده رشته در ایران
فارغ التحصیلان گرایش متالوژی استخراجی با شناخت روشهای استخراج فلزات و بهره برداری از واحدهای متالوژی استخراجی و بخشهای وابسته می توانند روشهای مقرون به صرفه در این زمینه را ارائه دهند و در گرایش متالوژی صنعتی می توانند به دلیل آشنایی با ساختمان .
خواص فیزیکی و شیمیائی ، فرآیند ساخت فلزات و درک ارتباط بین ساختار فلزات و آلیاژها با خواص آنها، می توانند امور مربوط به انتخاب، شناسایی و تهیه مواد فلزی را انجام دهند و به طراحی و ساخت قطعات فلزی نظارت داشته باشند و روشهای تولید این قطعات را گسترش داده و بهبود ببخشند . در مورد گرایش سرامیک بعلت مشکلات اقتصادی و نیز بعلت گسترده شدن صنایع و کاربرد علوم این رشته در آنها به نظر می رسد در آینده نزدیک سرمایه گذاری بیشتری در مورد فارغ التحصیلان و زمینه های کاری آن انجام گیرد .

__________________

Amir

مهندسی مکانیک

هدف:

رشته مكانیك بخشی از علم فیزیك است كه با استفاده از مفاهیم پایه علم فیزیك و به تبع آن ریاضی به بررسی حركت اجسام و نیروهای وارد بر آنها می پردازد و می كوشد تا با توجه به نتایج بررسی های خود ، طرحی نو در زمینه فن شناسی و صنعت ارائه دهد و در راه پیشرفت انسان گامی به جلو بردارد.
به عبارت دیگر رشته مكانیك ، رشته پیاده كننده علم فیزیك است چون برای مثال بررسی حركت خودرو و عوامل موثر برروی آن برعهده فیزیك است . اما اینكه چگونه سرعت اتومبیل های در حال حركت ، كم یا زیاد شود و یا چگونه حركت آن تنظیم گردد بر عهده مكانیك است. علم مكانیك به تحلیل حركت و عوامل ایجاد كننده حركت مانند نیروها و گشتاورها و شكل حركت می پردازد اما مهندسی مكانیك تا حدودی با علم مكانیك تفاوت دارد چرا كه یك مهندس مكانیك باید بسیاری از علوم دیگر را یاد گرفته و بعضی از هنرها را نیز كسب كند. شاید بتوان گفت كه رشته مهندسی مكانیك، رشته تحلیل و طراحی سیستم های دینامیكی و استاتیكی است. به عبارت دیگر محاسبات فنی ، مدل سازی و شبیه سازی طراحی و تهیه نقشه ها ، تدوین روش ساخت ، تولید و آزمایش تمامی ماشین آلات و تاسیسات موجود در دنیا ، با تكیه بر توانایی مهندسان مكانیك انجام می گیرد.

توانایی‌های مورد نیاز و قابل توصیه:

مكانیك بهشت ریاضیات است. این جمله زیبا از لئونارد اولر ریاضی‌دان بزرگ سوئیسی ، بیانگر ارتباط تنگاتنگ ریاضیات با مكانیك است. در واقع مهندسی مكانیك بخصوص در گرایش حرارت و سیالات از مباحث و مسایل ریاضی بسیار استفاده می‌كند. از سوی دیگر همان‌طور كه پیش از این گفتیم مكانیك بخشی از علم فیزیك است و حتی دانش‌آموزان دوره متوسطه نیز با علم مكانیك در كتاب فیزیك خود آشنا می‌شوند و این علم بخصوص در گرایش طراحی جامدات اهمیت بسیاری دارد. به همین دلیل دانشجوی مهندسی مكانیك باید در دو درس ریاضی و فیزیك قوی بوده و همچنین از هوش، استعداد و قدرت تجسم خوبی برخوردار باشد.
فعالیت در رشته مهندسی مكانیك بسیار متنوع است و در نتیجه هم دانشجوی علاقمند به كارهای تئوریك می‌تواند جذب این رشته شده و در بخش‌های نظری و تئوری فعالیت كند و هم دانشجوی خلاق و علاقمند به طراحی و ساخت وسایل و دستگاههای مختلف می‌تواند این رشته را انتخاب نماید. اما بدون شك یك مهندس مكانیك موفق كسی است كه به یاری دو بال علم و عمل پیشرفت كند. به همین خاطر در دانشگاه ، دانشجویان به پروژه های تحقیقاتی که تلفیقی از كار تئوریك و عملی باشد تشویق می شوند.
دانشجوی این رشته باید از نظر جسمی آمادگی كار در محیطهای پرجمعیت و كارخانجات دور از شهر را داشته باشد.
رشته مهندسی مكانیك دارای واحدهایی ملموس و كاربردی است ولی داشتن شناخت كافی نسبت به این رشته قبل از انتخاب آن ضروری است. اغلب واحدهای این رشته دارای ریاضیات دیفرانسیلی پیچیده و تجسم فیزیكی هستند كه منجر به سخت‌شدن این واحدها می‌شوند. ضمنا واحدهای كارگاهی و فعالیت در واحدهای تولیدی نیز از ویژگی‌های این رشته می‌باشد كه داوطلبان آن را با محیطهای صنعتی آشنا كرده و پیوند می‌زند.

توضیح تكمیلی:

یكی از گرایش‌های مهندسی مكانیك كه تنها در دانشگاه صنعتی شریف ارائه می‌گردد، مهندسی دریا (كشتی‌سازی) است چرا كه در دانشگاههای دیگر از جمله دانشگاه صنعتی امیركبیر، دانشگاه خلیج فارس و دانشگاه سیستان و بلوچستان، مهندسی دریا به عنوان یك رشته مستقل با سه گرایش مهندسی كشتی‌سازی ، مهندسی كشتی و دریانوردی ارائه می‌شود.
اما چرا دانشگاه صنعتی شریف، مهندسی دریا را به عنوان یكی از گرایش‌های مهندسی مكانیك ارائه می‌دهد؟
مهندس دریا، گرایش كشتی‌سازی مسائلی از قبیل طراحی بدنه، استحكام بدنه، سیستم‌های پیشرانه (موتور گیربكس) ، پایداری كشتی در مقابل امواج كناری و جانبی كشتی و طراحی مربوط به ناوبری (مسیریابی كشتی) را مطالعه می‌كند كه همه این مسائل در گرایش‌های دیگر مكانیك نیز مطرح می‌شود و فقط مهندسی كشتی‌سازی این مسائل را به صورت تخصصی در ارتباط با كشتی و سازه‌های دریایی مثل اسكله‌ها و سكوهای نفتی متحرك مطالعه می‌كند. به عبارت دیگر یك مهندس دریا ، مهندس مكانیكی است كه در كاربردهای دریایی مشغول به كار می‌باشد.
بدون شك چون مهندسی دریا نسبت به گرایش‌های دیگر رشته مكانیك تخصصی‌تر است، فرصت‌های شغلی آن نیز محدودتر می‌باشد اما با این وجود فارغ‌التحصیلان این گرایش می‌توانند در كارخانه‌های كشتی‌سازی كشور مثل كارخانه كشتی‌سازی صدرا در بوشهر ، كارخانه نكا در شمال و اروندان در خلیج فارس مشغول به كار گردند و یا در سازمان بنادر و كشتی‌رانی وظیفه ساخت سكوهای شناور را بر عهده بگیرند.
رشته مهندسی علمی كاربردی مكانیك - نیروگاه ، گرایشی از مهندسی مكانیك است كه تنها در دانشكده صنعت آب و برق شهید عباسپور وابسته به وزارت نیرو ارائه می گردد. این رشته كه تلفیقی از مهندسی مكانیك در طراحی سیالات (بیشتر) و مهندسی مكانیك ساخت و تولید(كمتر) است دارای تعهد كار به میزان 2 برابر مدت تحصیل برای فارغ التحصیلانش می باشد و محتوای این دوره بیشتر جنبه كارگاهی و عملی دارد تا تئوری و دارای پذیرش از هر دو جنس زن و مرد می باشد.

معرفی گرایش‌های مقطع کارشناسی:

در شروع آموزش مهندسی در ایران ، مهندسی مكانیك با برق یكی بود و الكترومكانیك نامیده می‌شد. اما این دو رشته حدود 45 سال پیش از هم جدا شدند و به مرور رشته‌های دیگری مانند مهندسی شیمی و مواد نیز از مهندسی مكانیك جدا شد و مهندسی مكانیك به عنوان رشته مهندسی مكانیك عمومی ارائه گردید. ولی با پیشرفت صنعت و نیاز صنایع به تخصص‌های مختلف در این زمینه، از مهندسی مكانیك عمومی دو گرایش طراحی جامدات و حرارت و سیالات و بعد از آن ساخت و تولید بیرون آمد و بالاخره باید به مهندسی دریا اشاره كرد كه هنوز در دانشگاه صنعتی شریف به عنوان یكی از گرایشهای مهندسی مكانیك ارائه می‌شود. ما در این‌جا به معرفی اجمالی هر یك از گرایشهای فوق می‌پردازیم.

مکانیک در طراحی جامدات

گرایش طراحی جامدات به بررسی انواع نیروها، حركتها و تاثیر آنها بر اجزاء مختلف ماشین می‌پردازد. در واقع مهندس طراحی جامدات با توجه به نیازهای جامعه ، دستگاهها و ماشین‌های مختلف را طراحی می‌كند.
هر ماشین از دو قسمت متحرك و ثابت تشكیل شده است. حال بررسی این مطلب كه حركت مورد نیاز ماشین از چه راهی تامین شده و چگونه از منبع تولید به جایگاه مورد استفاده انتقال پیدا كند و بالاخره چگونه از این حركت استفاده گردد تا بیشترین بازدهی را داشته باشد، در حیطه وظایف مهندسی طراحی جامدات است. همچنین ابداع و پیش‌بینی دستگاه تنظیم ماشین‌آلات نیز از مسایل مطرح در این گرایش می‌باشد.
در واقع مهندس طراح جامدات باید تمامی نیروها و گشتاورهایی را كه به هر عضو ماشین وارد می‌شود بررسی كرده و بهترین حالت قطعه مورد نظر را برای تمامی آن نیروها و گشتاورها و همچنین برای داشتن بهترین كارایی به دست آورده و كارایی مناسب آن قطعه را در زمان طولانی تضمین كند.
طراحی سیستم ، طراحی ماشین‌های تراش، فرز، چاپ و قسمت‌های تعلیق ، سیستم‌های انتقال قدرت و دینامیك یك خودرو، توسط مهندسان این گرایش صورت می پذیرد. همچنین در یك هواپیما قسمتهای مربوط به فرود، پرواز، كنترل پرواز به نحوی مربوط به طراحی جامدات می‌گردد.
گرایش طراحی جامدات به طراحی ماشین‌آلات و اجزای آنها، ارتعاشات ماشین‌آلات، دینامیك آنها و كنترل سیستم‌ها می‌پردازد.
گفتنی است كه دو گرایش طراحی جامدات و حرارت و سیالات بسیار نزدیك به هم هستند و تنها در 20 واحد درسی با یكدیگر تفاوت دارند. بنابراین فارغ‌التحصیلان آنها نیز توانایی‌های مشترك زیادی دارند.
هدف این گرایش تربیت متخصصانی است كه بتوانند در مراكز تولید و كارخانه‌ها اجزاء و مكانیزم ماشین‌آلات مختلف را طراحی كنند. دروس این دوره شامل دروس نظری، آزمایشگاهی، كارگاه و پروژه و كارآموزی است. فارغ‌التحصیلان می‌توانند در كارخانجات مختلف نظیر خودروسازی ، صنایع نفت، ذوب فلزات و صنایع غذایی و غیره مشغول شوند. موفقیت داوطلبان به آگاهی آنها در دروس جبر و مثلثات، هندسه ، فیزیك و مكانیك همچنین آشنایی و تسلط آنان به زبان خارجی بستگی فراوان دارد. از جمله دروس این دوره می‌توان دروس مقاومت مصالح، طراحی و دینامیك را نام برد. در این رشته زمینه اشتغال و بازاركار خوب وجود دارد و مطالب ارائه شده در طول تحصیل برای دانشجویان محسوس و قابل لمس است.

مکانیک در حرارت و سیالات

همان‌طور كه از نام این گرایش پیداست مهندسی مكانیك گرایش حرارت و سیالات به مبحث حرارت و مسائل مربوط به سیالات می پردازد. به عبارت دیگر در این رشته عوامل موثر بر خواص مختلف حركت سیال بخصوص سیال داغ مطالعه شده و اثر عبور سیال بر محیط محل عبور مانند نیروهایی كه در اثر عبور خود در محل ایجاد می‌كند و یا طول‌های ناشی از اثر افزایش و یا كاهش دما در اعضای مختلف یك دستگاه، بررسی می‌شود. همچنین از دروس اصلی این رشته می‌توان به مكانیك سیالات اشاره كرد كه نیروهای وارد بر جسم متحرك در سیال را بررسی می‌كند.
گرایش حرارت و سیالات به فیزیك حرارت و مكانیك سیالات می‌پردازد و وظیفه‌اش تحلیل و طراحی سیستم‌ها از دیدگاه حرارتی و سیالاتی است . برای مثال در طراحی یك موتور احتراق داخلی، مسائل مربوط به تبدیل حرارت به انرژی ، انتقال حرارت، حفظ موتور در حرارت مناسب و سرد نگه‌داشتن موتور توسط یك مهندس مكانیك حرارت و سیالات بررسی می‌شود.
همچنین مسائل مربوط به تاسیسات ساختمان و رآكتورها، انتقال آب ، نفت و گاز ، طراحی نیروگاههای مختلف ، طراحی توربو ماشین‌ها (ماشین‌های دوار) مثل توربین‌های بخار، توربین‌های گاز و فن‌كویل‌ها به گرایش سیالات مربوط می‌شود.
این رشته در به كاربردن علوم و تكنولوژی مربوط جهت طرح و محاسبه اجزاء سیستمهایی كه اساس كار آنها مبتنی بر تبدیل انرژی ، انتقال حرارت و جرم است به متخصصان كارآیی لازم را می‌دهد و آنها را جهت فعالیت در صنایع مختلف مكانیك در رشته حرارت و سیالات (نظیر مولدهای حرارتی، انتقال سیال نیروگاههای آبی، موتورهای احتراقی و ... ) آماده می‌سازد. فارغ‌التحصیلان این دوره قادر به طراحی و محاسبه اجزا و سیستمها در بخشهای عمده‌ای از صنایع نظیر صنایع خودروسازی ، نیروگاههای حرارتی و آبی، صنایع غذایی، نفت، ذوب فلزات و غیره هستند.
داوطلبان این رشته باید در دروس ریاضی و فیزیك تسلط داشته و با یك زبان خارجی آشنا باشند . دروس این رشته شامل مطالبی در زمینه‌های حرارت وسیالات ، می‌باشد.
با توجه به اینكه اصولا تحصیلات دانشگاهی به خصوص در زمینه‌های مهندسی نیاز صد در صد به علاقه‌مندی داوطلب دارد، بنابراین عدم داشتن علاقه‌ و همچنین عدم تقویت دروس اساسی و پایه‌ای در بخش مكانیك مانند ریاضی ، فیزیك ، مكانیك ، شیمی ، رسم فنی (تجسم بالا داشتن) و هوش نسبتا خوب و عدم روحیه تجزیه و تحلیل در مسائل باعث دلسردی و از دست‌دادن انگیزه تحصیل و ركورد شدید در تحصیلات خواهد شد.

ساخت و تولید

یك قطعه باید به چه روشی ساخته شود تا دارای تولیدی سریع و ارزان و همچنین كیفیت مناسب و وقت و كارایی مطلوب باشد؟
پاسخ به این سوال مهم بر عهده مهندسان گرایش ساخت و تولید است. چرا كه یك مهندس ساخت و تولید به مسائل مربوط به ساخت بهینه و تولید با كیفیت بالا می‌پردازد. در واقع این گرایش بیشتر به مشكلات و معضلات ساخت و تولید می‌پردازد و در نتیجه نسبت به دو گرایش حرارت و سیالات و طراحی جامدات علمی‌تر است و دو گرایش فوق جنبه عملی‌تر دارند.
گرایش ساخت و تولید به زمینه‌های كاربردی مهندسی مكانیك می‌پردازد و مهندس این گرایش در زمینه شكل دادن فلزات ، طراحی قالب‌ها و ساخت قطعه‌های گوناگون فعالیت می‌كند.
هدف تربیت كارشناسانی است كه با به كاربردن تكنولوژی مربوط به ابزارسازی، ریخته‌گری ، جوشكاری، فرم دادن فلزات ، طرح كارگاه یا كارخانه‌های تولیدی آماده كار در زمینه ساخت و تولید ماشین‌آلات صنایع (كشاورزی ، نظامی، ماشین‌سازی، ابزارسازی ، خودروسازی و ... ) باشند. فارغ‌التحصیلان این دوره قادر خواهند بود در صنایعی مانند ماشین‌سازی، ابزارسازی، خودروسازی ، صنایع كشاورزی، صنایع هوایی و تسلیحاتی به ساخت و تولید ماشین‌آلات، طراحی كارگاه و یا كارخانه تولیدی بپردازند و نظارت و بهره‌برداری و اجرای صحیح طرحها را عهده‌دار شوند. داوطلبان این رشته باید در دروس ریاضی، فیزیك و مكانیك از آگاهی كافی برخوردار باشند. دروس این دروه شامل مطالبی در مورد نحوه تولید، طراحی قالبهای پرس، طراحی قید و بندها، كار و برنامه‌ریزی با ماشینهای اتوماتیك، اصول كلی و نحوه كار با ماشینهای دستی و تعمیر و نصب تمام سرویسهای صنعتی می باشد و درصد نسبتا بالایی از آنها به صورت عملی ارائه می‌گردد. داوطلب باید سالم باشد تا بتواند كارهای كارگاهی را به خوبی انجام دهد و استعداد كارهای فنی را داشته باشد. با توجه به خودكفایی صنایع كشور این رشته دارای بازار كار خوبی است.
وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر:

امكان ادامه تحصیل در مقاطع كارشناسی ارشد و دكترای تخصصی میسر می‌باشد. در دوره كارشناسی ارشد 32 واحد و در دوره دكترا 48 واحد درسی ارائه می‌گردد.

رشته‌های مشابه و نزدیك به این رشته:

رشته مهندسی مكانیك به عنوان جامع‌ترین رشته مهندسی دارای دروس مشترك با اغلب رشته‌های مهندسی دیگر نظیر مهندسی دریا ، مهندسی شیمی، مهندسی هوا فضا و ... می‌باشد.

آینده شغلی و بازار كار:

درحال حاضر دانشجوی توانمند مهندسی مكانیك پس از فارغ‌التحصیلی مشكل كاریابی ندارد چرا كه توسعه سخت‌افزاری و رشد مسائل مهندسی، گرایش به سمت تولید داخل و ایجاد تكنولوژی تولید تجهیزات و وسایل در داخل كشور و روی آوردن به خدمات مهندسی در داخل كشور به علت محدودیت‌های ارزی و كاهش درآمدهای نفتی، باعث رشد چشمگیر بازاركار مهندسان مكانیك در ایران شده است.
یك مهندس مكانیك در حال حاضر در زمینه‌های مختلفی فعالیت می‌كند كه از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره كرد:
- طراحی و ساخت تمامی ماشین‌آلات و قطعات آنها (اعم از ماشین‌آلات تولیدی تمامی صنایع)، لوازم خانگی و تجهیزات پزشكی.
- طراحی و ساخت تجهیزات مكانیكی نیروگاههای فسیلی، اتمی ، خورشیدی ، بادی و آبی.
- طراحی و ساخت تجهیزات و سیستم‌های انتقال و تصفیه آب، سیستم‌های مكانیكی و كنترلی پالایشگاهها و كارخانجات شیمیایی.
- طراحی و ساخت تاسیسات حرارتی و برودتی ساختمانها و اماكن، بالابرها و آسانسورها و سیستم‌های حمل و نقل.
- ساخت ماشین‌آلات تغلیظ و بازیافت مواد مثل كارخانجات قند، كاغذسازی ، سیمان ، نساجی ، نمك و كنسانتره .
- طراحی و ساخت وسایل و تجهیزات حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی.
- ساخت تجهیزات دفاعی مانند تانك، راكت، اژدر و پلهای متحرك.
- ساخت روبات‌ها ، بازوهای مكانیكی و سیستم‌های تولید.
در ضمن یك مهندس مكانیك می‌تواند به عنوان كارشناس و مشاور فنی در بانك‌ها ، شركت‌های سرمایه‌گذاری، بیمه و شركت‌های بازرسی و نظارت امور بین‌المللی فعالیت نماید.
در همه جای دنیا یك فارغ‌التحصیل مهندسی مكانیك مثل یك موم خام است كه دانش كافی دارد و در هر زمینه‌ای كه كار كند می‌تواند در آن زمینه متخصص بشود.
برای مثال می‌تواند در تحلیل و طراحی خودرو، در طراحی و ساخت ماشین‌های ابزار و حتی در تدوین و تولید برنامه‌های كامپیوتری فعالیت نماید. یعنی رشته مكانیك زمینه كار و زمینه انتخاب بسیار گسترده‌ای را در مقابل فارغ‌التحصیلان این رشته قرار می‌دهد.

وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر:

دانش مكانیك دانش زندگی است . در هر مجتمع و كارگاه صنعتی نیاز به فارغ‌التحصیلان این رشته امری ضروری و مشهود است و با توجه به حركتهای صنعتی این چندساله اخیر كشور مهندسین مكانیك بیش از پیش در گرداندن چرخ صنعت دخیل شده‌اند و راه همواره برای رشد و ترقی آنها گشاده است.


ریاضی 1و2
معادلات دیفرانسیل
شیمی عمومی
محاسبات عددی
برنامه سازی كامپیوتر
فیزیك 1و2 و آزمایشگاه

__________________

Amir

مهندسی معماری

هدف:

رشته معماری دارای دو جنبه هنری و فنی است كه درسهای طراحی، زیبایی شناسی و نحوه زیبا كردن حجم‌ها ، نماها و پلان‌ها به هنر بر می‌گردد و دروسی مثل سازه‌های بتنی و فلزی، مقاومت مصالح، ایستایی، تاسیسات مكانیكی و الكتریكی به جنبه‌ فنی این رشته مربوط می‌شود.
در این رشته دروس هنری اهمیت بیشتری داشته و دروس علمی و فنی در راستای دروس هنری است. برای مثال یك معمار در طراحی خانه باید فضای آرامش‌بخشی را ایجاد كند تا باعث اضطراب ، خستگی و دلتنگی نگردد. كاری كه بیش از رعایت اصول فیزیكی مثل نور و صوت، نیاز به آشنایی با اصول زیبایی‌شناسی دارد.

ماهیت:

معماری تركیب، طراحی و پدیدآوردن فضای زیست انسان در طبیعت است؛ كه این فضا می‌تواند مسجد، بیمارستان، مسكن، مدرسه و یا هر فضای دیگری باشد كه شهر را به وجود می‌آورد.
دوره كارشناسی مهندسی معماری دوره‌ای است حرفه‌ای كه پرورش استعداد خلاقه، انتقال دانشها و مهارتهای عمومی حرفه معماری و حصول كارآیی عمومی در این رشته را هدف قرار می‌دهد. در راستای هدف فوق سعی شده است كه در برنامه‌ریزی این دوره حداكثر بهای ممكن به پروژه‌های طراحی معماری و دروس فنی و نظری پیرامون آن داده شود.
دوره كارشناسی معماری حداقل چهارسال به طول می‌انجامد. پیش از شروع دوره، یك نیمسال به عنوان پیش نیاز ارائه می‌گردد كه جزو سنوات تحصیلی به حساب نمی‌آید ولی 8 واحد آن جز واحدهای دوره محسوب می‌گردد. فارغ‌التحصیلان دوره كارشناسی مهندسی معماری می‌توانند در دوره كارشناسی ارشد ناپیوسته ادامه تحصیل دهند.
تعداد كل واحدهای درسی دوره 140 واحد است و فارغ‌التحصیلان این دوره قادر به ایفای نقش در زمینه‌های زیر خواهند بود:
1 - طراحی (تك بنا یا مجموعه زیستی كوچك) ، از طرحهای اولیه تا مراحل اجرایی كار و طراحی اجزاء و عناصر تشكیل دهنده بنا كه این زمینه وظیفه محوری كار معمار را تشكیل می‌دهد.
2 - همكاری با گروه مهندسان مشاوره معماری در جهت توسعه طرحها و تهیه نقشه‌های معماری مراحل یك و دو.
3- نظارت بر صحت انجام كار در عملیات اجرایی ساختمانی.
4 - مشاركت در مدیریت اجرایی پروژه‌های معماری.
5 - عضویت در كادر فنی شهرداریها و سازمانهای مشابه.
6 - تدریس در دوره‌های كاردانی و همینطور دبیرستانهای فنی حرفه‌ای و كار دانش آموزش و پرورش .

توانایی‌های مورد نیاز و قابل توصیه:

دانشجوی این رشته علاوه بر توانمندی در طراحی و قدرت تجسم و خلاقیت، لازم است كه در درس ریاضی بخصوص در هندسه قوی باشد چون برای آموزش فن و تكنیك معماری باید دروسی مثل هندسه كاربردی ، هندسه مناظر و ریاضیات و آمار را مطالعه كرد.
دانشجوی معماری باید اطلاعات عمومی خوبی در زمینه تاریخ بخصوص تاریخ معماری ایران و جهان ، جغرافیا ، اقلیم‌شناسی ، روانشناسی ، مردم‌شناسی و اقتصاد داشته باشد. چون معماری برای رونق و شكوفایی خویش از تمامی این علوم استفاده می‌كند.
همچنین دانشجوی رشته معماری باید بتواند به زبان معماری مطلبش را روی كاغذ بیاورد. یعنی از یك سو ذهنی قوی و خلاق داشته و از قدرت تجسم خوبی برخوردار باشد و از سوی دیگر طراحی چیره دست باشد تا بتواند به زبان معماری كه همان طراحی بناها و فضاهای زندگی است، سخن بگوید.
معماری بیش از آنكه علم و تكنیك باشد، ذوق و سلیقه و استعداد است و معمار كسی است كه طرحهای فردی‌اش با نقاشی و مجسمه‌سازی رقابت كند و در واقع بتواند مجسمه‌ای كاربردپذیر بسازد. به همین دلیل می‌توان گفت كه معمار یك هنرمند است و باید مانند هر هنرمند دیگری چشم، ذهن و دستی توانا داشته باشد تا بتواند به یاری چشم و با تكیه بر ذخیره فرهنگی خود بخوبی ببیند و سپس با ذهنی پویا آنچه را كه دیده است به تحلیل كشیده و با احساس و عاطفه درآمیزد و در نهایت به یاری دست و با كمك گرفتن از دانش های فنی و تكنیكی طرحی نو را خلق كند.
با توجه به دروس خاص این رشته و نیاز به عكسبرداری، تهیه نقشه و ... به نظر می‌رسد در مقاطعی هزینه تحصیل در این رشته بالا باشد.

نكات تكمیلی:

رشته معماری تا سال 78 در مقطع كارشناسی ارشد پیوسته دانشجو می‌پذیرفت و دانشجویان در طی شش سال، اطلاعات علمی و هنری لازم را برای طراحی یك بنا آموزش می‌دیدند و در نهایت پس از فارغ‌التحصیلی می‌توانستنداز طراحی یك كیوسك گل‌فروشی گرفته تا طراحی مجتمع‌های مسكونی، تالارها و مجتمع‌های ورزشی را برعهده بگیرند و یا به كارهای جنبی این رشته بپردازند. اما از سال 78 این رشته مانند سایر رشته‌های مهندسی در مقطع كارشناسی دانشجو می‌پذیرد و دانشجویان پس از فارغ‌التحصیل شدن در صورت علاقه‌مندی می‌توانند در آزمون كارشناسی ارشد شركت كنند.
به عبارت دیگر طول دوره رشته معماری از 6 سال به 4 سال كاهش یافته و در نتیجه تعدادی از دروس این رشته كه شامل دروس هنری پیشرفته و تخصصی می‌شود، از مقطع كارشناسی حذف شده است.
حال سوال اینجا است كه آیا فرصت‌های شغلی فارغ‌التحصیل مهندسی معماری با مدرك كارشناسی با فارغ‌التحصیل مهندسی معماری كه دارای مدرك كارشناسی ارشد است، متفاوت می‌باشد؟
متاسفانه در آزمون سراسری از داوطلبان رشته معماری ، آزمون تخصصی معماری گرفته نمی‌شود و به همین دلیل بعضی از دانشجویان پس از ورود به دانشگاه تازه متوجه می‌شوند كه به رشته معماری علاقه‌ای ندارند و در نهایت پس از 6 سال تحصیل نمی‌توانند به عنوان یك معمار هنرمند وارد بازار كار شوند. اما در حال حاضر دانشجو می‌تواند پس از پایان دوره لیسانس در صورت علاقه‌مندی در یكی از گرایشهای شهرسازی، مرمت و احیاء بناها ، معماری منظر و یا معماری تخصصی ادامه تحصیل دهد و یا این كه زودتر وارد بازار كار شده و به عنوان معمار فنی به طراحی تك‌بناها یا مجموعه‌های زیستی كوچك پرداخته و یا ناظر اجرای طرح و سرپرست دفاتر مشاوره باشد.

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر:

امكان ادامه تحصیل در این رشته با توجه به اینكه از سال 78 ، در مقطع كارشناسی ارشد به كارشناسی تبدیل شده است، در مقطع كارشناسی ارشد در گرایشهای : برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای ، طراحی شهری، معماری منظر، مرمت و احیاء بناها و بافتهای تاریخی میسر است.

رشته‌های مشابه و نزدیك به این رشته:

تا حدودی مهندسی عمران نزدیك به این رشته می‌باشد.
مهندس عمران با منطق صحبت می‌كند اما مهندس معمار از فرهنگ، هویت و زیبایی سخن می‌گوید، به عبارت دیگر معماری در طراحی یك بنا علاوه بر رعایت اصول فنی به جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی ، روانشناسی و زیبایی شناسی توجه دارد در حالی كه مهندس عمران در طراحی یك بنا تنها به ایستایی و مقاومت آن توجه می‌كند. به همین دلیل اگر فضاهای زیست تنها توسط مهندس عمران ساخته شود، شاهد نابه‌هنجاری‌هایی خواهیم بود كه موجب اضطراب ، نگرانی و آلودگی صوتی خواهد شد.

آینده شغلی و بازار كار:

با توجه به این كه در سطح كارشناسی به جنبه‌های فنی معماری توجه بیشتری می‌شود ، در نتیجه فارغ‌التحصیل این رشته می‌تواند به ساختمان سازی (طراحی فنی ساختمانهای مختلف) بپردازد اما فارغ‌التحصیل كارشناسی ارشد چون جنبه‌های هنری معماری را آموزش دیده است، بیشتر به هنر معماری می‌پردازد. در یك مثال می‌توان گفت كه نوع كار لیسانس و فوق لیسانس معماری مثل نوع كار پزشك عمومی و پزشك متخصص است. یعنی لیسانس معماری به كلیات معماری می‌پردازد و فوق لیسانس معماری به صورت تخصصی در این رشته فعالیت می‌كند.
اگر یك مهندس معماری بخواهد فقط در تهران یا در شهرهای بزرگ كار كند فرصتهای شغلی فراوانی برایش وجود ندارد. اما در شهرهای كوچك كمبود مهندس معماری كاملا احساس می‌شود تا جایی كه در بعضی از شهرها كار یك مهندس معماری را تكنسین عمران انجام می‌دهد.
در حال حاضر دانشجو می‌تواند پس از پایان دوره لیسانس در صورت علاقه‌مندی در یكی از گرایشهای شهرسازی ، مرمت و احیاء بناها، معماری منظر و یا معماری تخصصی ادامه تحصیل دهد و یا این كه زودتر وارد بازار كار شده و به عنوان معمار فنی به طراحی تك بناها یا مجموعه‌های زیستی كوچك پرداخته و یا ناظر اجرای طرح و سرپرست دفاتر مشاوره باشد.
مهندس معمار علاوه بر طراحی بناها می‌تواند به طراحی و ساخت ماكت و طراحی معماری داخلی بپردازد و یا به عنوان ناظر ساخت فعالیت كند. در ضمن فارغ‌التحصیل معماری آمادگی كار در رشته‌های مرتبط با معماری مثل طراحی صحنه و یا طراحی صنعتی را نیز دارد.
وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر:

مطابق موارد گفته شده در قسمت آینده ‌شغلی ، بازار كار و درآمد به نظر می‌رسد در شهرهایی غیر از تهران و حتی روستاها و شهرستانها امكان كاربرای فارغ‌التحصیلان به راحتی میسر باشد و در این مورد احساس نیاز می‌شود.

__________________

Amir

مهندسی معدن

هدف
هدف از ارائه اين دوره و اين رشته در دانشگاهها تربيت نيروي متخصصي است که بتوانند به اکتشاف و ارزيابي ذخاير معدني ، روش هاي استخراج بهينه و ارزيابي سيستم هاي نگهداري زير زميني يا روزميني در طول مدت بهره برداري از معدن بپردازند .
معدنكاري و استفاده از مواد معدني قدمت هزار ساله دارد يعني از زماني كه بشر طلا را در معادن روباز ويا در رودخانه‌ها كشف و با وسايل ابتدايي استخراج كرد ،به معدنكاري پرداخت.
كاري كه در آن زمان با وسايل ابتدايي و هزينه كم امكان پذير بود و به همين دليل نياز به دانش و تخصصي خاص نداشت. اما امروزه معدنكاري، حرفه‌اي بسيار پيچيده و پر هزينه است.چرا كه اكنون معدن‌ها عميق‌تر،لايه‌هاي غني تهي‌تر و عيار فلز كانه‌ها كمتر شده است و در مواردي ذخاير نفت و كانه‌هاي طلا،نقره،جيوه و حتي آهن كاملا از بين رفته است و به همين دليل بر خلاف گذشته كه گاه افراد عامي با يك بيل و كلنگ و چند ديناميت به سراغ معادن مي‌رفتند و موفق به كشف ذخاير غني معدني مي‌شدند، امروزه مكتشفين و كارشناسان معادن هر كشور براي كشف و استخراج مواد معدني بايد مجهز به دانشي باشند كه در رشته مهندسي معدن تدريس مي‌شود.
رشته‌اي كه به اكتشاف و ارزيابي و ذخاير معدني، روش‌هاي استخراج بهينه و ارزيابي سيستم هاي نگهداري زيرزميني يا رو زميني در طول مدت بهره‌برداري از معدن مي‌پردازد.
مهندس معدن در گرايش اكتشاف پس از كشف معدن،نوع و شكل مواد معدني را تعيين كرده و به ارزيابي اقتصادي،ميزان ذخيره و همچنين چگونگي استخراج منابع معدني مي‌پردازد.اما مهندس معدن گرايش استخراج در اموراستخراج،بهره‌برداري و اداره قسمت‌هاي مختلف معادن،حفاري ،نگهداري،حمل ونقل و تهويه‌معادن فعاليت مي‌كند.
به عبارت ديگر مهندسي معدن گرايش استخراج شامل عمليات حفاري و آتشباري به منظور خرد كردن سنگ،بارگيري و باربري و در اغلب اوقات سنگ شكني به منظور رساندن ابعاد ?كان سنگ? به اندازه مناسب است. اين عمليات مي‌تواند در معادن روباز،زيرزميني و در موارد محدودي در دريا انجام گيرد.
البته نبايد تصوركرد كه مهندسي معدن تنها محدود به اكتشاف و استخراج معدن مي‌شود بلكه قلمرو فعاليت اين رشته بسيار وسيع تر از كار در معدن است. براي مثال يك مهندس معدن مي‌تواند به اكتشاف ساختاري بپردازد.يعني به منظور اطلاع از وضعيت زمين يك سري تحقيقات و عمليات زمين شناسي انجام دهد كه اين كار براي ساختن يك ساختمان بزرگ، شهرك،كارخانه و يا ايجاد راه‌ها و بزرگراه‌ها ضروري مي‌باشد چون بايد در آغاز از ويژگي‌هاي فيزيكي و مكانيكي زمين مورد نظر اطلاع داشت و سپس بر اساس آن ساختمان را طوري ساخت كه نشست نا متقارن نكرده و پي طبيعي آن بتواند باري را كه برآن وارد مي‌شود را تحمل كند.
توانايي‌هاي جسمي،علمي،رواني مورد نياز و قابل توصيه
وقتي صحبت از مهندسي معدن و علوم مرتبط با آن مي‌شود،بسياري از ما به ياد علم زمين شناسي مي‌افتيم و براستي نيز زمين شناسي ارتباطي تنگاتنگ با مهندسي معدن دارد و دانشجوي اين رشته بايد به زمين،مباحث زمين شناسي و بررسي ‌هاي داخل زمين علاقمند باشد.
اما چرا با وجود اهميت درسي زمين شناسي در اين رشته،مهندسي معدن جزو رشته‌هاي گروه آزمايشي علوم رياضي است؟
دركار معدن ما با حجم وسيعي از اطلاعات روبه‌رو هستيم مثلاً نقشة زميني به مساحت 1300 كيلومتر مربع را در اختيار ما قرار مي‌دهند تا در آن به دنبال معدن بگرديم. حال اگر براي يافتن معدن وجب به وجب اين زمين را بگرديم كار‌بيهوده‌اي انجام داده‌ايم بلكه بايد قسمت‌هاي پرپتانسيل زمين را انتخاب نموده و براي مثال از 1300 كيلومتر موجود حدود 100 كيلومتر يعني 5 يا 10 درصد مساحت كل را انتخاب كرده و در اين مقدار به دنبال معدن بگرديم و چنين كاري تنها با استفاده از رياضيات امكان پذير است.
از فاكتورهاي مهم در موفقيت يك عمليات انفجاري،خرد شدگي مناسب است چرا كه اگر قطعات خرد شده حاصل از انفجار به دقت پيش‌بيني گردد،عمليات متعاقب استخراج به خوبي طراحي شده و هزينه كلي معدن در يك سطح مينيمم نگاه داشته مي‌شود كه اين كار به‌ياري مدل‌هاي رياضي امكان پذير است.يعني به ياري مدل‌هاي رياضي مي‌توان ابعاد قطعات خرد شده را پيش‌بيني نمود و در كل به يك طرح انفجاري بهينه دست يافت.
چون بخشي از كار مهندسي معدن مانند نقشه برداري در زير زمين انجام مي‌شود دانشجوي اين رشته بايد از نظر جسمي توانايي خوبي داشته و قدرت كار در معدن را كه بيشتر در خارج از شهر وگاه در نقاط دور افتاده قرار دارد،داشته باشد.به همين دليل بيشتر دانشجويان دختر اين رشته با مشكلات كاري روبه‌رو مي‌شوند به غير از تعداد محدودي از آنها كه در آزمايشگاه‌ها و مراكز طراحي معدن فعاليت مي‌كنند.
گرايش‌هاي مقطع کارشناسي
رشته مهندسي معدن داراي دو گرايش اكتشاف و استخراج معدن است كه دانشجويان اكتشاف دربارة مكانيك سنگ،زمين شناسي ساختماني، ژئوفيزيك (اكتشاف زمين از طريق فيزيك) و زمين شناسي معدني مطالعه مي‌كنند و دانشجويان استخراج در زمينه‌هايي مانند حفاري ، آتشباري، نگهداري، ترابري و اصول طراحي معدن و فراورده‌هاي مواد معدني آموزش مي‌بينند.
رشته هاي مشابه و نزديک به اين رشته
گرايش اکتشاف با رشته زمين شناسي و گرايش استخراج با رشته عمران ، متالوژي و شيمي معدني ارتباط نزديکي دارد .
آينده شغلي و بازار كار
آيا مي‌دانيد كه ايران دومين توليد كننده سنگ ساختماني و نما و سومين توليد كننده گچ در جهان است؟
آيا مي‌دانيد كه رگه‌هاي مس مانند كمربند سبزي از شمال تا جنوب كشورمان كشيده شده است؟
وآيا مي‌دانيد كه با وجود بيش از 2250 معدن فعال درسطح كشور،ما اطلاعات بسيار ناچيزي از منابع زير زميني كشورمان داريم؟
اين‌همه بيانگر منابع غني معدني كشور‌مان است واين كه بايد براي بخش معدن به عنوان مبناي اصلي توسعه بخش‌هاي اقتصادي واجتماعي كشور،اهميت بيشتري قائل شد تا بتوان به ياري اين بخش قدم‌هاي مؤثري در جهت خودكفايي كشور و رهايي از اتكاء به درآمد نفت برداشت.
و البته براي توسعه وپيشرفت اين بخش حضور كارشناسان و متخصصان مهندسي معدن يك ضرورت انكار ناپذير است.
در حال حاضر ما به كارشناسان تكنولوژي آفرين به خصوص در زمينه فرآوري نياز مبرم داريم.چرا كه راه يافتن به بازار‌هاي جهاني تنها از طريق كنترل كيفيت و استاندارد كردن محصولات معدني مقدور خواهد بود.
يكي از عوامل توسعه نيافتگي بخش معدن كشور مسائل مربوط به اكتشاف صنعتي است چرا كه ما در خصوص اكتشافات معدني تازه در شروع كار هستيم و آن چه? انجام شده در مقابل كار‌هاي باقي‌مانده جزء كوچكي را تشكيل مي‌دهد.همچنين در كشور ما هنوز مواد معدني اولويت‌دار از نظر اكتشافي مشخص نشده? و هنوز ترسيم درست و روشني از وضعيت زمين شناسي و اقتصادي كشور موجود نيست و اطلاعات و آمار مربوط به ذخاير قطعي كشور ناقص و مبهم است و وضعيت معادن متروكه نيز نا مشخص مي‌باشد.
در كل مي‌توان نتيجه گرفت كه امروزه ما نياز‌مند فارغ التحصيلان علاقمند و خلاق مهندسي معدن هستيم تا بتوانيم بدون وابستگي به كارشناسان خارجي شاهد رونق و افزايش صادرات اين بخش باشيم.
البته در حاضر نيز بخش معدن يكي از بخش‌هاي فعال و پوياي كشور است.
علاوه بر وزارت معادن و فلزات فارغ التحصيلان اين رشته مي‌توانند در وزارت نفت در زمينه حفاري ، وزارت نيرو در زمينه آب‌هاي زيرزميني ، كارگاه‌هاي وزارت راه‌ و ترابري براي حفاري راه‌ها وتونل‌ها،شركت مترو و سازمان انرژي اتمي مشغول به كار شوند.
وضعيت نياز کشور به اين رشته در حال حاضر
در هر دو گرايش اکتشاف و استخراج در حال حاضر کشور نياز به متخصصان در اين زمينه دارد . اما نکته مهم و کليدي که اهميت نياز به اين متخصصان را بيشتر مي کند ، قدمهاي موثري است که در جهت خودکفايي کشور و رهايي از اتکا به درآمد نفت بايد برداشته شود و بدون ترديد معادن و استعداد و توان معادن ، مهمترين پشتوانه حرکت صنعتي در کشور مي باشد.
دروس پايه براي مهندسي معدن در دو گرايش
اکتشاف و استخراج معدن
رياضي 1و2
معادلات ديفرانسيل
آمار و احتمالات مهندسي
برنامه نويسي کامپيوتر
فيزيک 1و2و3
آزمايشگاه فيزيک 1و2
محاسبات عددي
شيمي عمومي
آزمايشگاه شيمي عمومي
دروس مشترک براي کارشناسي مهندسي معدن در دو گرايش اکتشاف و استخراج معدن
نقشه کشي صنعتي
اجزاء ماشين
استاتيک
ديناميک
مقاومت مصالح
مکانيک سيالات
شيمي فيزيک
نقشه برداري عمومي
عمليات نقشه برداري
زمين شناسي عمومي
بازديد زمين شناسي عمومي
زمين شناسي ساختماني
زمين شناسي اقتصادي
مکانيک سنگ
اقتصاد معدني
کانه آرايي
استخراج معدن
مطالعه اين بخش براي دانش آموزاني که در شهرها و در کوچه پس کوچه هاي شهرهاي بزرگ فقط ساختمان ديده اند و بس و در دوره دبيرستان شايد براي يکبار هم به در ورودي يک معدن برده نشده اند بسيار عجيب است. نمي توان آنچه را يک معدنچي لمس کرده براي شما به خوبي بيان کرد گرچه همه گرايش هاي معدن منجر به کار در داخل تونل هاي تاريک و طولاني معادن نمي شود ولي به هر حال سعي داريم تا پايان کار بعضي از رشته ها را براي شما بيان کنيم.
خيلي مهم است که شما چه نگاهي به اين رشته داريد و چگونه اين آمادگي را در خود ايجاد کرده ايد که رشته معدن را انتخاب مي کنيد ولي به هر حال بسياري از مديران کشور ما موفقيت خود را پس ذخائر عظيم و معادن غني کشور ما کسب کرده اند. استخراج کاني ها از معادن و تبديل آنها به فلزات يا مواد ارزشمند ديگر و استفاده از آنها در داخل يا خارج کشور تمامي فرايند اين بخش بزرگ اقتصادي است. نمونه برداري هاي سطحي و نقشه هاي ماهواره اي در تشخيص ذخاير معادن و يا شناسائي معادن نقش اساسي ايفا مي کنند. مهندسي معدن با رشته هاي زمين شناسي شيمي، جغرافيا ارتباط نزديک دارد و دانش آمزي که اين رشته را انتخاب مي کند بايد در دروس فيزيک و رياضي پايه قوي داشته باشد.
در رشته مهندسي معدن، به دليل غني بودن خاك كشور از مواد معدني، زمينه‌هاي مختلف كاري، به خصوص در مناطق خارج از شهر، فراهم است. در اين رشته مهندسان هر دو گرايش با همكاري يكديگر مي‌توانند موفق باشند. مثلاً براي استفاده از يك معدن مس، ابتدا مهندسين اكتشاف با تهيه نقشه و انواع نمونه از خاك و جنس سنگ منطقه، به تعيين دقيق محل معدن مي‌پردازند. ضمناً مهندسين اكتشاف، بررسيهاي لازم را در زمينه‌هايي همچون اقتصادي بودن بهره برداري از معدن و. . . انجام مي‌هند.
سپس مهندسين استخراج با استفاده از فنون آتشباري و حفاري، اقدام به حفر تونل‌هاي زير زميني و استخراج مواد به روشهاي مختلف مي نمايند. البته در مواردي ممكن است فقط نياز به استخراج مواد از معادن روباز باشد. با پيشرفتهاي علم مهندسي معدن مي‌توان با استفاده از نقشه‌هاي ماهواره‌اي و نمونه برداري هاي سطحي، پي به وجود معادن و ذخاير موجود در اعماق زمين برد و نسبت به استخراج آنها اقدام كرد.

__________________

Amir

مهندسی نفت

هدف
حیات در کره زمین که مدام در جنب و جوش و حرکت است، بیشترین انرژی جنبشی، گرمایی و شیمیایی خود را از نفت می گیرد. در واقع به یاری این ماده حیاتی است که کوچکترین موتور ماشین تا غول آساترین ناوگانهای سنگین به حرکت در می آید و هزاران نوع تولیدات و مصنوعات صنایع سنگین و جدید پتروشیمی، کودهای شیمیایی، فرآورده های دارویی، پارچه ها و الیاف مصنوعی، پلاستیک ها، چسب ها، فرآورده های بهداشتی و آرایشی پوششهای استحفاظی ساخته می شود.
خوشبختانه کشور ما در دل خلیج نفت خیز فارس آرمیده است، به عنوان یکی از منابع و معادن بزرگ نفت و گاز جهان به شمار می رود. از همین رو تربیت انسانی متخصص و کارآمد برای بهره برداری درست و بهینه از این سرمایه خداداد و جوابگویی افراد به نیازهای آتی صنعت نفت کشور، بسیار ضروری است. به همین منظور مجموعه کارشناسی مهندسی نفت که دارای چهار گرایش مهندسی اکتشاف نفت، مهندسی استخراج نفت - مخازن نفت، مهندسی استخراج نفت - حفاری و مهندسی استخراج نفت - بهره برداری از منابع نفت می باشد، در دانشگاه صنعت نفت از سال 1378 دایر شده است.
توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه
علاوه بر دو درس ریاضی و فیزیک که دو درس پایه در تمامی رشته های مهندسی از جمله رشته مهندسی نفت است، درس زبان انگلیسی نیز در این رشته اهمیت ویژه ای دارد. چون در دانشگاه صنعت نفت از منابع انگلیسی برای دروس تخصصی استفاده می شود. همچنین در این دانشگاه تنها از بین داوطلبان مرد دانشجو پذیرفته می شود. چون نوع کار فارغ التحصیلان این رشته سنگین است و محیط کارشان نیز خارج از شهر است، دانشجویان این دانشگاه از بین داوطلبان مرد انتخاب می شوند برای مثال یک مهندس حفاری در وزارت نفت باید 15 روز خارج از شهر و دور از خانواده باشد و سپس یک هفته مرخصی دارد. شرایطی که مطمئناً برای خانم ها دشوار می باشد.
معرفی گرایش های مقطع کارشناسی
رشته مهندس نفت تا پیش از سال 78 به عنوان یکی از گرایش های مهندسی شیمی مطرح بود اما از سال 78 با همت دانشگاه صنعت نفت، این رشته که رکن اصلی یکی از بخشهای عمده صنعت نفت یعنی اکتشاف و استخراج نفت و گاز است از مهندسی شیمی جدا شد و در چهار گرایش اکتشاف، مخازن، حفاری و بهره برداری از منابع نفت ارائه گردید. رشته ای که اساس دروس آن مبتنی بر مکانیک سیالات، دینامیک گازها، ترمودینامیک سیالات، انتقال جرم و اقتصاد مهندسی است و هدف آن تربیت مهندسین کارآمدی است که بتوانند روشهای بهینه بهره برداری از منابع نفت و گاز را طراحی و اجرا کنند.
مهندسی اکتشاف
به گفته دکتر مارتین سؤل زمین شناس آلمانی ، دوران طلایی جستجوی نفت به پایان رسیده است. چرا که امروزه به طور متوسط از هر هشت حفاری ، یک حفاری به نفت می رسد که این آمار در مناطقی که به هیچ وجه سابقه حفاری وجود نداشته است، بدتر نیز می باشد. به همین دلیل دانشمندان در جستجوی روشهای نوینی برای پیدا کردن نفت در اعماق زمین هستند تا بتوان با حفاری کمتر، هر چه زودتر به نفت دست یافت. کاری که در حیطه عمل مهندسین اکتشاف نفت می باشد.
اولین مرحله برای بهره برداری یا برداشت نفت، کشف حوزه های نفتی است که این کار توسط لرزه نگاری انجام می گیرد. مهندسین اکتشاف، امواج صوتی را به اعماق زمین فرستاده و سپس امواج برگشتی را اندازه گیری و پردازش می کنند تا به وجود یا عدم وجود نفت در درون زمین پی ببرند. به عبارت دیگر این گرایش ارتباط نزدیکی با زمین شناسی دارد.
مهندسی حفاری
ناگهان انفجاری صورت می گیرد و سپس طلای سیاه از دل زمین فوران می کند و یک حوزه نفتی جدید پدیدار می شود. سالهاست که چنین صحنه ای را در فیلم های سینمایی می بینیم ؛ راهی ساده و ارزان برای رسیدن به ماده حیاتی نفت، اما حقیقت این است که برای رسیدن به یک حوزه نفتی باید حفاری کرد کاری که به تخصص، وقت و هزینه بسیاری نیاز دارد.
هزینه حفاری یک چاه حدود 5 میلیون دلار است گل حفاری حدود20% این هزینه را در بر می گیرد.
وقتی مته الماس برای استخراج نفت به عمق چندهزار متری زمین فرو می رود باید خاک و سنگ کنده شده را به طریقی بیرون آورد که این کار توسط گل حفاری انجام می گیرد. یعنی سیالی توسط لوله های حفاری به داخل زمین رفته و کنده های حفاری را به سطح زمین می آورد. گفتنی?است که این ماده بسیار گران است و به همین دلیل اگر به جای استفاده از گل حفاری روش دیگری مثل نیروی هوای فشرده برای بیرون آوردن کنده ها استفاده گردد، هزینه حفاری به مراتب پاییان خواهد آمد و اینجاست که نقش مهم یک مهندس حفاری آشکار می شود، چون یک مهندس حفاری روشهایی را ارائه می دهد که هزینه حفاری را پایین آورده و راندمان را بالا می برد. همچنین با توجه به شرایط و خصوصیات زمین شناسی و اقلیمی منطقه، نحوه حفاری را که می تواند افقی، عمودی و یا جهت دار باشد، تعیین کند.
یکی از وظایف مهندسی حفاری بررسی خاک زمین حفاری است تا با توجه به نوع خاک، مته مورد نیاز برای استخراج و حفاری به کار برده شود.
همچنین متخصص این گرایش تعیین می کند که چه نوع موادی باید در گل حفاری استفاده شود تا مواد فوق موجب ریزش دیواره های چاه نگردد.
طراحی تجهیزات حفاری و انجام عملیات در مناسبترین شرایط و ارزیابی اثرات تکنولوژی حفاری و استخراج بر محیط زیست کشور و ارائه راههای مناسب برای جلوگیری از تخریب آن،جزو فعالیت های فارغ التحصیل این گرایش است.
مهندسی مخازن نفت و گاز
به صخره رسوبی حاوی مواد نفتی که زیر لایه غیر نفوذی تشکیل شده و دارای شکل ویژه ای از ساختمان زمین (عموماً یک قدیس) است، مخزن نفت گفته می شود. یعنی مخازن نفت چیزی شبیه به مخازن آب نیست که یک حوض یا بشکه بزرگ باشد بلکه این مخازن حفره های زیر زمینی هستند که نفت در آن جا وجود دارد. و مهندس حفاری، متخصصی است که انتخاب و ارائه روش های علمی برای افزایش برداشت از مخازن نفت و گاز و جلوگیری از زوال این مخازن بر عهده او می باشد.
دانش مهندسی مخازن به این می پردازد که ما در یک حوزه نفتی در اعماق زمین مثلاً در عمق 2 یا 3 هزار متری چه مقدار نفت و گاز داریم و چه مقدار از آن قابل دسترسی می باشد و با چه سرعتی می توان از مخزن مورد نظر برداشت کرد.
مهندسی نفت گرایش مخازن، نوع مخزن نفت یا گاز و همچنین فشار، دما و عمق آن از سطح زمین را مشخص می کند.زیرا موارد فوق در نحوه برداشت و استخراج نفت از مخازن تأثیر دارد.
مهندسی بهره برداری از منابع نفت
مهندس بهره برداری از منابع نفت، مهندسی است که راهها و روشهای بهره برداری بهینه از مخازن نفت را ارائه می دهد. یعنی با توجه به نوع مخزن نفت تعیین می کند که به یاری کدام یک از روشهای موجود؛ تزریق گاز، تزریق آب، تزریق مواد پلیمری و یا ازدیاد حرارت می توان نفت را راحتتر و مقرون به صرفه تر بهره برداری کرد.
امروزه اکثر مخازن نفت کشور ما دچار افت فشار شده اند به همین دلیل نفت به صورت طبیعی به سطح زمین نمی رسد و در نتیجه حضور مهندسین بهره برداری از منابع نفت، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. افرادی که با استفاده از روشهای علمی بهتر و اصولی تر، از مخازن نفتی بهره برداری می کنند.
کشف یک مخزن نفتی به مهندسی اکتشاف، روش رسیدن به مخزن به مهندسی استخراج، شبیه سازی و تعیین فشار، دما و نوع مخزن به مهندسی مخازن و نحوه بهره برداری از مخزن به مهندسی بهره برداری از منابع نفت باز می گردد.
طراحی فرآیندهای نفت
به منظور تربیت متخصصان متعهد در زمینه محاسبات، تعیین مشخصات و طراحی فرآیندهای صنایع نفت، «مجموعه کارشناسی طراحی فرآیندهای صنایع نفت» پس از بررسی نیازهای تخصصی در این زمینه در کمیته مهندسی شیمی گروه فنی و مهندسی شورایعالی برنامه ریزی گشته است.
تعریف و هدف:
مجموعه کارشناسی طراحی فرآیندهای صنایع نفت یکی از مجموعه های آموزش عالی فنی و مهندسی می باشد که هدف آن آموزش و تربیت متخصصان طراحی فرآیندهای مورد استفاده در صنایع پالایش نفت و گاز و صنایع پتروشیمی است. دروس این مجموعه ترکیبی از دروس عمومی، علوم پایه و دروس مهندسی شیمی و همچنین مطالب تخصصی در زمینه طراحی فرآیندهای شیمیایی می باشد.
فارغ التحصیلان این دوره توانایی کافی در احراز مشاغل و ایفای نقشهای زیر را دارند:
انجام محاسبات و تعیین مشخصات وسائل، دستگاهها و فرآیندهای شیمیایی که در صنایع نفت مورد استفاده قرار می گیرد، منظور از طراحی فرآیند در صنایع نفت استفاده از داده های موجود به منظور محاسبه و تعیین مشخصات فنی یک دستگاه، یک واحد یا یک کارخانه تا حد تشکیل شمای جریان فرآیند کامل (پروسس فلودیاگرام) می باشد

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر (کارشناسی ارشد و ... )
این رشته در مقطع کارشناسی ارشد در 3 گرایش در داخل کشور تدریس می گردد.
رشته های مشابه و نزدیک به این رشته در حال حاضر
با توجه به وجود گرایش طراحی فرآیندهای صنایع نفت در رشته مهندسی شیمی، این دو رشته دارای برخی تشابهات می باشند.
آینده شغلی و بازار کار
قطعاً اولین بازار کار موجود برای فارغ التحصیلان این رشته وزارت نفت است اما دانشگاه صنعت نفت در حال حاضر دانشجویان این رشته را بورسیه نمی کند. بلکه اگر سطح علمی دانشجویی خوب باشد، در نهایت جذب وزارت نفت می شود.البته در حال حاضر بیش از 70 درصد از دانشجویان جذب وزارت نفت می شوند و مابقی آنها نیز جذب صنایع شیمیایی خصوصی می شوند چرا که بیشتر واحدهای رشته مهندسی نفت با رشته مهندسی شیمی مشترک می باشد.
وضعیت نیاز کشور به این رشته در حال حاضر
با توجه به وجود میدانهای نفتی و گازی عظیم در کشور، همچنین کشف میدانهای جدید و لزوم گسترش سرمایه گذاری های لازم در امر نفت و گاز، حضور متخصصان این رشته بیش از پیش احساس می شود.

__________________