m f s

ممکن است کودک در سنين يک تا چهار سالگي به عفونت ويروسي دهان مبتلا شود . عامل اين بيماري ، ويروسي است به نام هرپس سيمپلکس که موجب پديد آمدن تاول هايي ريز و شفاف در دهان مي شود که گاه باز شده و دردناک اند . اين بيماري ، واگيردار بوده و در خانواده هاي کم درآمد رواج بيشتري دارد . بيش از نيمي از مردم در دوران کودکي و يا نوجواني به اين بيماري گرفتارمي شوند و سپس براي تمام عمر ويروس و پادتن ضدويروس را با خود حمل مي کنند . به هر حال ، بيماري فقط در زماني واگيردار است که ويروس فعال بوده وموجب پيدايش نشانه هاي بيماري شود .

ويروس هرپس سمپلکس دو نوع دارد که هر يک نقاط مختلفي از بدن را متأثر مي سازند . نوعي که بيشتر با آن رو به رو مي شويد ، سبب ايجاد تاول در دهان کودکتان مي گردد . اگر چه اين بيماري دردناک بوده و مي تواند بار ديگر روي دهد ، اما بيماري خطرناکي نيست .

* علت بيماري

دو نوع ويروسي که باعث بيماري مي شوند ، عبارت اند از هرپس سيمپلکس نوع يک و هرپس سيمپلکس نوع دو ، گونه نخست به طور معمول باعث عفونت در نواحي بالاي کمر مي شود و نوع دوم ، نواحي زير کمر ( روي پوست و اندام هاي تناسلي ) را مبتلا مي سازد ، همچنين مي تواند نوزاد را به هنگام تولد آلوده کند .

پس از اين که بيماري به ظاهر از ميان رفت ،‌ ويروس بيماري در سلول هاي عصبي ناحيه زيرين پوست و يا پوست به صورت نهفته زنده مي ماند . فرد بيمار ممکن است تا آخر عمر حامل ويروس باشد ( در حدود پنجاه درصد مردم ويروس را با خود حمل مي کنند ولي ناقل آن نيستند مگر اين که ويروس دوباره فعال شود ) . اين ويروس پس از ماه ها يا سال ها در اثر تحريکاتي همچون نور شديد آفتاب ،‌تب و فشارهاي روحي ، بار ديگر فعال شده و باعث بروز بيماري مي شود .

بيش از نيمي از نوزادان ، نوعي پادتن عليه اين ويروس را با خود دارند که از مادر خود گرفته اند . اين کودکان تا شش ماهگي مي توانند در برابر اين بيماري مقاومت کنند . بر خلاف ساير بيماريهاي کودکان ،‌ ابتلا به اين بيماري موجب مصونيت دائمي کودک نمي شود ، از اين رو بيماري بار ديگر مي تواند روي دهد . به هر حال ،‌ تشخيص اين که بيماري جديد بوده و يا ناشي از فعال شدن دوباره ويروس قبلي است ، به سادگي ميسر نيست .

هرپس سيمپلکس نوع يک در بزاق ، پوست ،‌ ادرار ، زخم و مدفوع شخص بيمار وجود دارد که البته رايج ترين شيوه انتقال عفونت ،‌ از طريق بزاق (‌ بوسيدن و يا خوردن مشترک غذا ) است .

هرپس سيمپلکس نوع دو از طريق تماس جنسي ايجاد شده و ناحيه تناسلي را آلوده مي سازد .

* نشانه هاي بيماري

عفونت اوليه با هرپس سيمپلکس نوع يک ،‌ در بسياري از کودکان علامتي ايجاد نمي کند ،‌ اما در برخي از کودکان ،‌ به ويژه در سنين يک تا چهار سالگي ، نشانه هاي بيماري به صورت التهاب حاد لثه ها و دهان آشکار مي شود . علائم مي تواند به سرعت با يک تب خفيف يا شديد در دهان و از دست دادن اشتها آغاز شود و به تاول هاي شفاف و ريزي در لب ها ،‌ لثه ها ، زبان ،‌ سقف دهان و ناحيه داخلي لپ ها منجر گردد . در مدتي کوتاه اين تاول ها ترکيده و اثري شبيه به زخم سفيد رنگ برجاي مي گذارند ،‌ لثه ها ملتهب و متورم مي شوند و ترشح بزاق افزايش مي يابد . تاول ها گاهي به پوست اطراف دهان و بيني گسترش يافته و تا ناحيه حلق يا لوزه ها نيز امتداد مي يابند اين بيماري اغلب دردناک بوده و در جويدن و بلع ، دشواري ايجاد مي کند . از متخصص کودکان درخواست کنيد تا دارويي تجويز نمايد که درد و ناراحتي کودک را تسکين دهد .

طول دوره بيماري يک هفته يا کمي بيشتر است ،‌ اما ويروس در بزاق باقي مي ماند و خطر واگيري تا چند هفته بعد نيز وجود خواهد داشت .

آلودگي چشم ها در اثر هرپس سيمپلکس نوع يک بسيار کمياب است ، اما در هر سني مي تواند روي دهد . اين ويروس به طور معمول ،‌قرنيه ،‌ ملتحمه چشم و يک طرف پلک را آلوده مي سازد و باعث تب و ترشحات چرکي همراه با تاول هاي ريز در روي پلک ها مي شود . بيماري طي دو هفته بهبود مي يابد ولي براي پيشگيري از اختلال دائمي در بينايي ، بايد از داروي ضد ويروس استفاده کرد .

کودکاني که داراي اگزماي ناشي از حساسيت هستند ، ممکن است دچار عفونت هاي ناشي از ويروس هرپس در ناحيه زخمي شوند ، از اين رو چنانچه فرزندتان چنين حساسيتي دارد ،‌از تماس او با افرادي که تب خال دارند ،‌ جلوگيري کنيد .

عفونت هرپس سيمپلکس نوع دو مي تواند خطرناک باشد . نوزادي که دچار آلودگي مي شود به طور معمول به هنگام تولد با کمبود وزن روبه روست . اگر مادري در ناحيه تناسلي خود به اين ويروس مبتلا باشد ، احتمال واگيري نوزاد در هنگام تولد ، پنجاه درصد خواهد بود که آن را عفونت هرپس سيمپلکس به هنگام تولد مي نامند . سه شکل عمده اين نوع عفونت که در نخستين هفته هاي پس از تولد ظاهر مي شوند ،‌ عبارتند از :

عفونت اندام هاي داخلي همچون کبد ، شش يا التهاب مغز ( آنسفاليت )‌؛

التهاب مغز ( آنسفاليت )‌ به تنهايي که با تب و حملات ناگهاني همراه است ؛

عفونت پوست ، چشم و دهان

هر سه شکل ياد شده به بستري کردن بيمار در بيمارستان و استفاده از داروهاي ضد ويروس نياز دارند تا به تخريب دائمي اعضا و در نهايت مرگ منجر نشوند .

تب خال دستگاه تناسلي ، ويژه افراد بالغ است و پديد آمدن آن در کودکان کمياب است . اين بيماري بسيار دردناک بوده و با تب همراه است و گاه تا بيست روز ادامه مي يابد . بيش از پنجاه درصد اين افراد ،‌ بار ديگر به نوع خفيف اين بيماري مبتلا مي شوند که چند روز دوام دارد .

ابتلا به هر يک از انواع هرپس سيمپلکس نوع يک و دو مي تواند بار ديگر تکرار شود . زخم ها نيز ممکن است در همان نقاطي از لب ها يا دهان که ماه ها يا سال ها قبل ايجاد شده بودند ، تکرار شوند . البته در اين حالت ، غير از درد ملايم ، ساير عوارض خفيف تر خواهد بود .

*‌والدين چه کمکي مي توانند بکنند

- انجام اقداماتي براي پيشگيري از آلودگي :

جلوگيري از بوسيدن و يا تماس فرد آلوده با کودک ؛

جلوگيري از استفاده کودک از قاشق ،‌ ليوان و يا غذاي فرد آلوده .

- در صورت مشاهده تاول در اطراف چشم کودک او را نزد پزشک ببريد ؛

- در صورت مبتلا بودن کودک به تب خال ،‌ از پزشک درخواست کنيد تا دارويي که موجب تسکين درد شود ،‌ تجويز نمايد ؛

- در صورت بيمار بودن فرزندتان از رفتن او به مدرسه جلوگيري کنيد تا تمام نشانه هاي بيماري برطرف شود . اين دوره بين يک تا دو هفته به طول خواهد انجاميد ؛

- اگر فرزندتان سابقه بازگشت دوباره بيماري را دارد ،‌ هنگام تابستان از کرم ضد آفتاب استفاده کنيد .

* کمک های پزشکی

تجويز دارو براي تسکين درد

بستري کردن نوزاد تازه متولد شده ( از تولد تا يک ماهگي ) و درمان او با داروي ضد ويروس ؛

تجويز داروي ضد ويروس براي زنان مبتلا به عفونت تناسلي ؛

تجويز سزارين براي زناني که در ماه هاي پاياني بارداري دچار عفونت تناسلي مي شوند .