m f s

هر كالايي را كه در زندگي روزمره خود به كار مي‌بريم يا حاوي فلز است و يا براي ساخت و توليد آن نياز به فلز مي‌باشد. براي مثال كليه وسايل حمل و نقل از خودرو گرفته تا كشتي، هواپيما و قطار براي حركت به فلزات يا اجزاي فلزي نياز دارند. همچنين در تمامي ساختمان‌ها از خانه‌هاي كوچك گرفته تا آسمان‌خراشها فلز به كار رفته است. به عبارت ديگر امروزه متالوژي در كليه صنايع نقش مهمي را ايفا مي‌كند و در نتيجه موقعيت شغلي فارغ‌التحصيلان اين رشته نيز بسيار گسترده است. چرا كه فارغ‌التحصيلان اين رشته در گرايش‌ متالوژي استخراجي با شناخت روشهاي استخراج فلزات و بهره‌برداري از واحدهاي متالوژي استخراجي و بخشهاي وابسته مي‌توانند روشهاي مقرون به صرفه استخراج فلزات و تصفيه و بازاريابي عناصر فلزي را ارائه دهند و همچنين فارغ‌التحصيلان گرايش متالوژي صنعتي به دليل آشنايي با ساختمان، خواص فيزيكي و شيميايي، فرآيند ساخت فلزات و درك ارتباط بين ساختار فلزات و آلياژها با خواص آنها مي‌توانند امور مربوط به انتخاب، شناسايي و تهيه مواد فلزي را انجام دهند و به طراحي و ساخت قطعات فلزي نظارت داشته باشند و روشهاي توليد اين قطعات را گسترش داده و بهبود بخشند.

در كل مي‌توان گفت كه فارغ‌التحصيلان اين رشته در هر دو گرايش مي‌توانند مديريت كارخانه‌هاي استخراجي و توليد فلزات و سرپرستي بخشهاي مختلف اين كارخانه‌ها را برعهده داشته و يا به عنوان محقق و پژوهشگر به رفع مشكلات متالوژيكي اين بخشها بپردازند.

دكتر وقار استاد متالوژي دانشگاه تهران در همين زمينه مي‌گويد:

?فارغ‌التحصيلان متالوژي استخراجي مي‌توانند جذب مراكزي شوند كه به فرآيند استخراج و توليد مواد اوليه فلزي (آهني و غيرآهني) از كانه‌هاي مربوط مي‌پردازند و فارغ‌التحصيلان متالوژي صنعتي نيز مي‌توانند در مراكزي كه با توليد قطعات فلزي سروكار دارند مانند صنايع ريخته‌گري، صنايع متالوژي پودر، صنايع خودروسازي و ابزارسازي مشغول به كار شوند.

مهندس متالوژي استخراجي مي‌تواند در صنايع نفت و پالايش و همچنين صنايع آهني و غيرآهني مانند ذوب آهن اصفهان ، مجتمع مس سرچشمه و آلومينيم اراك فعاليت بكند. مهندس متالوژي صنعتي نيز مي‌تواند در صنايع فولادسازي، صنايع دفاع، هواپيماسازي، كشتي‌سازي، تراكتورسازي، خودروسازي و ساخت قطعات مختلف وسايل خانگي از جمله يخچال ، كولر، ماشين لباسشويي، تلويزيون و ضبط صوت فعاليت نمايد.

???? مهندسي سراميک

سراميك‌ها به سبب دوام در دماهاي زياد، ارزاني و فراواني مواد اوليه و سهولت تهيه آنها و همچنين به سبب خواص ويژه الكتريكي، مغناطيسي، نوري و هسته‌اي در رشته‌هاي گوناگون علم و تكنولوژي كاربردهاي فراوان دارند و هر روز نيز كاربردهاي جديدتري براي آنها پيدا مي‌شود. براي مثال امروزه قطعات سراميكي در قسمت‌هاي مختلف توربين‌گازي به كار مي‌روند و يا از ماده سراميكي ?آلومين? به عنوان ساينده (براي سنگ‌زدن و پرداختكاري فلزات) و ماده اوليه ساخت بوته و آجرهاي ديرگداز استفاده مي‌شود. همچنين مي‌توان به تك بلورهاي سيلسيم اشاره كرد كه در صنايع الكترونيكي بخصوص ساخت ?آي ? سي?‌ها به كار مي‌روند و تحول شگرفي در صنايع الكترونيك ايجادكرده‌اند كه نمونه ساده آن همين ماشين‌حسابها و ساعت‌هاي كوارتزي است.

با توجه به اين كه موادي مثل برنج و مس به مرور به علت خوردگي شيميايي به بدن آسيب مي‌رسانند، به تازگي علم پزشكي از سراميك‌ها به عنوان تقويت كننده و يا جايگزين شونده اعضاي بدن بويژه استخوان‌ها استفاده مي‌كند.

امروزه صنايع سراميك براي رشد اكثر صنايع اهميت بسياري دارند. براي مثال صنايع متالوژي و ساير صنايعي كه با درجه حرارت بالا سروكار دارند، مصرف‌كننده مواد ديرگداز هستند و يا صنايع الكترونيك احتياج به قطعات مختلف سراميكي با خواص الكترونيكي و مغناطيسي مطلوب دارند. همچنين صنايع اتومبيل‌ سازي ، صنايع ساختماني، صنايع توليد نيرو ، مخابرات و بالاخره هر خانه و خط توليد هركارخانه‌اي نياز به فرآورده‌هاي سراميكي دارد و در نتيجه رشد و شكوفايي و خودكفايي اقتصادي كشورها بدون ايجاد و گسترش صنايع سراميك امكان‌پذير نخواهد بود .

كاوشهاي باستان‌شناسي نشان مي‌دهد كه ساخت اشياء سراميكي در ايران؛ از زمان‌هاي بسيار قديم متداول بوده است. اشياء و مجسمه‌هاي رسي ساخت ايران كه قدمت برخي از آنها به چندهزار سال مي‌رسد، در اكثر موزه‌هاي ايران و جهان نگاهداري مي‌شوند. در دوران تمدن اسلامي نيز ساخت ظروف چيني با لعاب‌هاي تزئيني گوناگون و همچنين صنعت كاشي‌كاري بسيار رونق داشته است. اين كاشي‌ها پس از گذشت صدها سال از نظر لعاب و رنگ و كيفيت كاشي در موقعيت بسيار مطلوبي هستند و در مقايسه با كاشي‌هاي امروزي مرغوبتر به نظر مي‌رسند. اما اين فن و هنر كه در دوران گذشته پيشرفت زيادي كرده بود به يكباره متوقف شد و ما به واردكنندگان فرآورده‌هاي سراميكي تبديل شديم و صنايع كوچك و سنتي كه در روند تكاملي خود مي‌توانستند به صنايع پيشرفته و مدرن تبديل شوند در نطفه خفه گرديده و ابتدا محصولات وارداتي و سپس كارخانجات وارداتي وابسته، جلوي رشد و گسترش صنايع داخلي را گرفتند. چرا كه اين كارخانجات از نظر مواد اوليه، ماشين‌آلات و اداره‌كنندگان و برنامه‌دهندگان وابسته بوده و به جاي حركت در جهت رشد و شكوفايي اقتصادي در جهت وابستگي سير مي‌كردند. البته پس از انقلاب، گام‌هايي در جهت قطع وابستگي اين كارخانجات برداشته شد و اميد است كه در آينده نيز با برنامه‌ريزي صحيح در اين زمينه، علاوه بر خودكفا كردن كارخانجات موجود، در جهت گسترش صنايع سراميك مستقل و احداث كارخانجات موجود، در جهت گسترش صنايع سراميك مستقل و احداث كارخانجات جديد گام‌هاي اساسي برداشته شود.

در حال حاضر ما كارخانه‌هاي عمده كاشي‌سازي، چيني‌سازي، توليدكننده مواد نسوز، توليد كننده سراميك‌هاي الكتريكي ، شيشه‌سازي، آجرسازي و سيمان داريم كه فارغ‌التحصيلان رشته سراميك مي‌توانند در آنها مشغول به كار گشته و به افزايش كارايي و راندمان كارخانه و همچنين بهبود كيفيت محصول آن كمك نمايند.

?

وضعيت نياز کشور به اين رشته در حال حاضر


بعلت اينکه امروزه متالوژي در کليه صنايع نقش مهمي را ايفا مي کند نياز کشور به اين رشته و فارغ التحصيلان اين رشته نسبتاً زياد و فراوان است.

?

پيش بيني وضعيت آينده رشته در ايران ?


فارغ التحصيلان گرايش متالوژي استخراجي با شناخت روشهاي استخراج فلزات و بهره برداري از واحدهاي متالوژي استخراجي و بخشهاي وابسته مي توانند روشهاي مقرون به صرفه در اين زمينه را ارائه دهند و در گرايش متالوژي صنعتي مي توانند به دليل آشنايي با ساختمان . خواص فيزيکي و شيميائي ، فرآيند ساخت فلزات و درک ارتباط بين ساختار فلزات و آلياژها با خواص آنها، مي توانند امور مربوط به انتخاب، شناسايي و تهيه مواد فلزي را انجام دهند و به طراحي و ساخت قطعات فلزي نظارت داشته باشند و روشهاي توليد اين قطعات را گسترش داده و بهبود ببخشند . در مورد گرايش سراميک بعلت مشکلات اقتصادي و نيز بعلت گسترده شدن صنايع و کاربرد علوم اين رشته در آنها به نظر مي رسد در آينده نزديک سرمايه گذاري بيشتري در مورد فارغ التحصيلان و زمينه هاي کاري آن انجام گيرد .